Terwijl de Verenigde Staten dit weekend 250 jaar onafhankelijkheid vieren, blijft de Spaanse bijdrage aan die vrijheid grotendeels onbekend. Spanje leverde wapens, geld en soldaten en opende een tweede front tegen de Britten.

Vandaag, 4 juli 2026, viert Amerika zijn 250e verjaardag. De rol van Frankrijk in die strijd is wereldberoemd, maar veel minder mensen weten dat ook Spanje diep in de buidel tastte en zelfs soldaten offerde om de Britten te verslaan. Koning Carlos III en gouverneur Bernardo de Gálvez speelden daarin de hoofdrol, na een verzoek van Benjamin Franklin zelf aan het Spaanse hof in Parijs.

Waarom wilde Spanje de Amerikaanse opstandelingen helpen?

Na de bloedige Successieoorlog verloor de Spaanse kroon haar Europese gebieden, plus Gibraltar en Menorca. Toen de Britten in 1762 ook Havana en Manilla veroverden, ontstond aan het hof een diepe wens tot revanche. Al voor de officiële hulpaanvraag van 1776 leverden Spaanse functionarissen wapens aan de rebellen, met stilzwijgende toestemming van Madrid. Binnen het hof woedde een felle discussie: voorstanders zagen kans op revanche, tegenstanders vreesden een gevaarlijk precedent voor de eigen Spaanse kolonies. Carlos III koos een compromis: steun de rebellen, maar doe dat discreet, want Spanje had de Britten nog niet de oorlog verklaard.

Wat leverde Spanje precies en hoe belangrijk was dat?

De hulp bestond uit wapens, munitie, buskruit, uniformen en geld, gedurende de hele oorlog. Spanje opende ook de Mississippi-route vanuit Louisiana en doorbrak zo de Britse blokkade. In totaal ging het om naar schatting 12 miljoen reales de a ocho (Spaanse zilveren acht-realen), de munt waaraan de Amerikaanse dollar zijn naam en zelfs zijn dollarteken overhield.

Beslissend werd die steun bij het beleg van Yorktown, toen vanuit Havana 500.000 zilveren pesos naar de troepen van Washington gingen. Samen met de zeeoverwinning van admiraal De Grasse bij Chesapeake bezegelde dat geld de onafhankelijkheid. Daarnaast opende Gálvez een tweede front in Florida, terwijl een kleine Spaanse expeditie zelfs in de winter bijna 1.000 kilometer door de sneeuw trok voor de verovering van een Brits fort in het huidige Michigan.

Hoe verliep de strijd in de Golf van Mexico?

De beslissende campagne speelde zich af rond de Golf van Mexico, waar Gálvez na de Spaanse oorlogsverklaring van 1779 achtereenvolgens Fort Bute, Baton Rouge, Natchez en in 1780 Fort Charlotte bij het huidige Mobile veroverde. Het absolute hoogtepunt volgde in 1781, toen hij eigenhandig met zijn brik voor de vloot uittrok om het onneembare Pensacola te bestormen. Twee maanden later gaf de Britse generaal zich over, wat Gálvez de titel conde de Gálvez opleverde.

Waarom is deze geschiedenis zo onbekend gebleven?

Volgens historicus Richard Kagan, geciteerd door het Spaanse nieuwsmedium El Debate, is de Spaanse bijdrage door de jaren heen “weggepoetst”. Latere invloedrijke Amerikaanse schrijvers noemden die hulp onbeduidend, vermoedelijk omdat een katholieke monarchie slecht paste in het verhaal van een jonge, protestantse natie.

Toch komt er langzaam erkenning. Gálvez kreeg in 2014 eervol Amerikaans staatsburgerschap. In 2015 kwam er een portret van hem in het Capitool en tijdens de NATO-top in Madrid in 2022 zei president Biden zelfs tegen koning Felipe dat de VS zonder Spaanse hulp misschien geen onafhankelijk land waren geweest.

Voor Nederlanders en Belgen die door Zuid-Spanje reizen, is dit een aardige aanvulling op het straatbeeld: steden als Mobile en Galveston dragen namen die teruggaan op deze malagueño. Dat spanningsveld tussen trots en schaamte over het koloniale verleden speelt nog steeds, nu koning Felipe VI misstanden uit de kolonisatie van Amerika erkent en Gálvez opduikt in dit overzicht van de tien invloedrijkste Spanjaarden ooit. Ook het Spaanse koningshuis kent zo’n geschiedenis van machtige figuren, en dat het officiële verhaal niet altijd het hele verhaal is, blijkt eveneens uit de vraag of Catalonië ooit werkelijk onafhankelijk was, en uit het ontstaan van de Spaanse taal die met dat rijk meegroeide.

Het dollarteken op elk Amerikaans bankbiljet herinnert nog dagelijks aan de Spaanse zilveren peso’s die de jonge natie op de been hielden.