In El Recuenco, een dorpje in Guadalajara met amper tachtig ingeschreven inwoners, loopt sinds januari een opmerkelijke brandweerploeg door het gemeentebos. Negen Europese bizons moeten struikgewas kort houden, het landschap herstellen en mogelijk nieuw leven brengen in een dorp dat langzaam leegloopt.

’s Winters blijven er in El Recuenco nog maar zo’n twintig vaste bewoners over. De stilte hangt er zwaar tussen de stenen huizen, zeker na de middag, wanneer de luiken dichtgaan en alleen de wind door het Alto Tajo-gebied trekt. Waar vroeger herders en kuddes het land openhielden, groeit nu brandbaar struikgewas. Dat is in grote delen van het Spaanse binnenland een bekend probleem.

Volgens berichtgeving in La Vanguardia gaat het om vijf vrouwtjes en vier mannetjes, afkomstig uit een finca in El Espinar, Segovia. Ze leven op vierhonderd hectare gemeentelijk bos, achter een omheining en met GPS-zenders.

Het project wordt geleid door Rewilding Spain, samen met onder meer de Universiteit van het Baskenland, de Universiteit van Manchester en de Universiteit van Aarhus. Onderzoekers willen weten of de Europese bizon zich kan aanpassen aan mediterrane berggebieden. Via mestonderzoek kijken zij naar stress, afweerstoffen en dieet. Bijvoeren gebeurt niet; de dieren moeten leven van wat het terrein biedt. Juist dat maakt de proef interessant.

Burgemeester Enrique Collada (28 jaar jong) ziet de dieren als hulp die het dorp zelf niet meer kan betalen. Kleine gemeenten bezitten vaak veel grond, maar nauwelijks geld of personeel.

Dat is de rauwe werkelijkheid van leeggelopen Spanje. In Nederland praat men bij natuurbeheer al snel over maaien, stikstof en recreatiedruk; in Castilla-La Mancha gaat het vaker over verlaten akkers, oude veepaden en dorpen zonder opvolgers. De traditionele extensieve veeteelt verdween hier niet door luxe, maar door ouderdom, lage marges en jongeren die vertrokken. De bizon vult dus geen romantisch plaatje in. Hij doet werk dat mensen hebben laten liggen.

Toch is het plan omstreden. Veertig wetenschappers uit negen landen stelden in 2024 dat de Europese bizon nooit aantoonbaar op het Iberisch Schiereiland (Spanje en Portugal) leefde.

Volgens die critici kunnen inheemse wilde dieren of bestaande huisdieren hetzelfde werk beter doen. Zij vinden de introductie ecologisch, juridisch en ethisch riskant, zeker in een warmer en droger klimaat. Voorstanders wijzen juist op het gedrag van grote grazers: zij maken open plekken, verspreiden zaden en breken eentonige vegetatie. De waarheid zal waarschijnlijk minder spectaculair zijn dan beide kampen hopen. Een bizon redt geen dorp in zijn eentje.

Maar in El Recuenco telt elk teken van beweging. Als de dieren brandgevaar verminderen én bezoekers trekken, kan dat voor een dorp van tachtig inwoners al verschil maken.