De Europese Centrale Bank (ECB) en financiële experts adviseren huishoudens om 70 tot 100 euro contant per persoon achter de hand te houden voor noodsituaties. Aanleiding is onder meer de grote Spaanse stroomstoring van april 2025. Maar is dat in de huidige digitale tijd waarin we leven nog wel logisch?

Volgens berichtgeving in Heraldo de Aragón verwijst de aanbeveling naar een studie van ECB-economen Francesca Faella en Alejandro Zamora-Pérez. Daarin staat dat contant geld bij crises een vangnet blijft, juist omdat biljetten geen stroom, internet of bankapp nodig hebben. Afrekenen echter vaak wel, want ook die systemen zijn gedigitaliseerd en geautomatiseerd en steeds minder mensen kunnen nog uit hun hoofd rekenen.

In Spanje klinkt dat minder theoretisch dan in Noord-Europa. Wie hier op een warme middag op een plaza koffie bestelt, ziet nog altijd munten op de bar schuiven. Toch betalen Spanjaarden steeds vaker met kaart, telefoon of Bizum, de populaire betaalapp. Tijdens de stroomstoring van 28 april 2025 bleek hoe kwetsbaar dat gemak is: pinautomaten, betaalterminals en mobiele betalingen vielen op veel plekken weg.

Even was cash weer koning

De ECB noemt het Spaanse stroomincident nadrukkelijk als waarschuwing. Volgens de aangehaalde cijfers daalden kaartbetalingen op het Spaanse vasteland tot 42 procent ten opzichte van niet-getroffen gebieden. De onlinehandel kreeg een nog hardere klap, met een daling van 54 procent. De directe economische schade wordt in het onderzoek geschat op 400 miljoen tot 1,6 miljard euro.

Het advies is bescheiden: geen schoenendoos vol bankbiljetten, maar genoeg voor brood, water, medicijnen, vervoer of een eenvoudige maaltijd gedurende ongeveer 72 uur.

Nederland, Oostenrijk en Finland adviseren al bedragen van ongeveer 70 tot 100 euro per persoon, of een vergelijkbare noodreserve voor drie dagen. De ECB neemt die lijn over als praktisch voorbeeld voor Europese huishoudens. Opvallend is dat 39 procent van de Spanjaarden volgens het rapport al contant geld thuis bewaart voor onverwachte situaties.

Voor Spanje raakt dit ook aan een oud probleem: de leegloop van bankkantoren op het platteland. In dorpen in Aragón, Castilla y León of Extremadura is de dichtstbijzijnde geldautomaat soms kilometers verderop. Als banken verdwijnen en digitale betalingen uitvallen, wordt contant geld geen nostalgie, maar basisvoorziening.

Daar zit de les

De Spaanse ervaring laat zien dat betaalgemak pas telt zolang de infrastructuur werkt. Voor Nederlanders en Belgen, waar contactloos betalen bijna vanzelfsprekend is, voelt 100 euro in huis misschien ouderwets. In Spanje weten ze sinds die dag in april beter: bij een storing koopt een opgeladen telefoon niets als de terminal zwart blijft.