Wie de afgelopen weken via Madrid of Barcelona vloog, kent het beeld: slingerende wachtrijen, nerveuze passagiers en personeel dat zichtbaar onder druk staat. Het nieuwe Europese grenscontrolesysteem, bedoeld om reizen veiliger te maken, zorgt in de praktijk voor flinke vertragingen. Dat geldt in principe niet voor Nederlanders en Belgen die vanuit Spanje terug naar huis vliegen, maar lange rijen kunnen ook op deze reizigers een invloed hebben. Ryanair is een van de luchtvaartmaatschappijen die hierover klaagt.

De prijs wordt uiteindelijk betaald door de reiziger. Vluchten vertrekken zonder passagiers die vaststaan bij de controle, terwijl gezinnen en zakenreizigers hun schema’s zien instorten. Midden in het toeristische hoogseizoen is dat een gevoelig punt voor Spanje, waar luchthavens normaal gesproken draaien als een geoliede machine.

Volgens berichtgeving van het Spaanse technologieplatform Xataka trekt luchtvaartmaatschappij Ryanair nu hard aan de bel. De maatschappij heeft zelfs een brief gestuurd naar de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken met het verzoek om de invoering van het systeem in Spanje uit te stellen tot eind september. De reden is simpel: de wachttijden lopen zo hoog op dat passagiers massaal hun vlucht missen. Dat leidt niet alleen tot woede bij klanten, maar ook tot logistieke chaos voor airlines.

Het gaat om het zogeheten Entry/Exit System (EES), een nieuw Europees registratiesysteem voor reizigers van buiten de EU. Het systeem geldt voor niet-EU-burgers die voor een kort verblijf het Schengengebied in- en uitreizen. EU-burgers en inwoners van Schengenlanden, waaronder dus ook Nederlanders, Belgen en Spanjaarden, vallen hier niet onder en hoeven deze extra registratie dus niet te doorlopen. Het systeem vereist extra controles en het verzamelen van biometrische gegevens zoals vingerafdrukken en gezichtsopnames. In theorie verhoogt dit de veiligheid en moet het ook helpen bij het opsporen van overstayers. In de praktijk blijkt de implementatie op veel luchthavens nog niet op orde. Apparatuur hapert, personeel is niet altijd voldoende getraind en de infrastructuur kan de piekdrukte niet aan.

Op Spaanse luchthavens speelt nog iets anders mee. De combinatie van toeristische drukte, personeelstekorten en dit nieuwe systeem zorgt voor een perfect storm. Waar in Nederland of België de doorstroming vaak strakker is georganiseerd, lijkt Spanje moeite te hebben om snel op te schalen. Dat is opvallend, want het land heeft jarenlange ervaring met massatoerisme.

De Spaanse autoriteiten erkennen de problemen, maar wijzen erop dat het systeem Europees verplicht is en uiteindelijk voordelen moet opleveren. Volgens hen gaat het om een overgangsfase. Toch groeit de kritiek, vooral nu de zomerdrukte nog maar net begonnen is.

Voor reizigers betekent dit voorlopig één ding: eerder op de luchthaven zijn is geen overbodige luxe. Achter de schermen wordt gewerkt aan oplossingen, maar het vertrouwen moet nog worden hersteld.