Paus Leo XIV begon zaterdag zijn eerste bezoek aan Spanje met een oproep tot verzoening. In het Koninklijk Paleis waarschuwde hij het verdeelde land voor de verleiding van polarisatie.

De Amerikaanse paus, geboren als Robert Prevost, landde zaterdagochtend om 10.30 uur op de luchthaven Adolfo Suárez Madrid-Barajas. Door heel Madrid luidden de kerkklokken om zijn komst te vieren. Het is het eerste pausbezoek aan Spanje in vijftien jaar, sinds Benedictus XVI in 2011 naar de Wereldjongerendagen kwam. Leo XIV blijft zes dagen en reist via Madrid en Barcelona naar de Canarische Eilanden.

In het Palacio Real (Koninklijk Paleis) hield hij zijn eerste toespraak op Spaanse bodem, voor koning Felipe VI, koningin Letizia en het voltallige corps diplomatique. Hij maakte meteen duidelijk dat hij niet voor een louter ceremonieel bezoek kwam. De paus zei te willen aansturen op een diepere verzoening en samenwerking tussen de verschillende politieke en maatschappelijke krachten in het land.

Die woorden, opgetekend door het Spaanse persbureau EFE, vielen op een gespannen moment. Spanje kent al maanden een harde confrontatie tussen links en rechts, en de paus koos er bewust voor die spanning te benoemen.

Waarom waarschuwt de paus voor verdeeldheid?

Leo XIV riep de Spanjaarden op om de verdeeldheid zaaiende en polariserende verhalen los te laten. Volgens hem groeit de verleiding om populariteit te winnen door het vuur van de polarisatie aan te wakkeren, in plaats van het te doven. Hij waarschuwde voor identiteitsdenken dat alles lijkt te verklaren, maar de wereld vult met spoken en vijanden. In plaats daarvan pleitte hij voor cultuur, verinnerlijking en vrij, kwalitatief onderwijs.

De timing is veelzeggend. Het bezoek ligt in Spanje politiek gevoelig. Atheïstische en laïcistische groepen verwijten de overheid dat ze een kerkelijk bezoek als staatsbezoek behandelt en er publiek geld aan uitgeeft.

Wat vroeg de paus aan de Spaanse regering?

Na de toespraak van koning Felipe VI drong de paus aan op meer investeringen in onderwijs, onderzoek en burgerparticipatie. Hij moedigde de Spaanse autoriteiten aan om het proces van Europese eenwording te blijven steunen, niet tegen andere mogendheden in, maar als een geschenk voor de hele mensheid. Ook bedankte hij Spanje voor zijn trouw aan het internationaal recht en het multilateralisme, wat zich volgens hem vertaalt naar een actieve inzet voor vrede.

Een persoonlijke band met Spanje

Voor Leo XIV is de reis ook persoonlijk. Zijn moeder, Mildred Martínez, had Spaanse wortels, wat hem een bijzondere connectie met het land geeft. Als voormalig prior-generaal van de Augustijnen reisde hij geregeld door steden als Ávila, Valladolid en León. Hij spreekt vloeiend Spaans, een detail dat de warme ontvangst mede verklaart.

Wat merken Nederlanders en Belgen van het bezoek?

De belangstelling is groot. Ruim 550.000 mensen schreven zich in voor de vieringen in Madrid, Barcelona, Gran Canaria en Tenerife. Reist u deze week door een van die steden, houd dan rekening met afgezette straten en extra reistijd rond de plechtigheden. Vooral in het centrum van Madrid en Barcelona kan het verkeer flink vastlopen.

De paus begint met drie volle dagen in Madrid, waar hij onder meer het Congreso de los Diputados (Tweede Kamer) bezoekt en premier Pedro Sánchez ontmoet. Daarna trekt hij naar Barcelona om de hoogste toren van de Sagrada Família te openen, om tot slot af te sluiten op de Canarische Eilanden. Daar bezoekt hij plekken die symbool staan voor de migratie via de Atlantische route, een onderwerp dat ook in Nederland en België hoog op de agenda staat.