Als je geen airconditioning, ventilator of schaduw in de buurt hebt, kan het in Spanje al snel erg heet worden. Al eeuwenlang bestaat er een oplossing: de waaier, of in het Spaans ‘abanico’. Met deze kleurrijke en creatief versierde handmatige waaiers kun je eenvoudig wat luchtverplaatsing creëren, waardoor je het iets koeler kunt houden.
In Spanje maken vrouwen (en steeds vaker ook mannen) tijdens de warme zomers veel gebruik van waaiers, ofwel ‘abanicos’, waarmee ze met een paar handbewegingen een verfrissende luchtstroom kunnen genereren. Bovendien zijn Spaanse waaiers nog steeds populair bij flamencodansen en fungeren ze vaak als essentieel modeaccessoire, vooral in het zuiden van Spanje.
De waaier is opgebouwd uit afzonderlijke delen die aan een zijde zijn bevestigd. De andere kant wordt samengehouden door textiel of een ander materiaal dat geen lucht doorlaat. Wanneer je de waaier naar je gezicht richt en deze beweegt, ontstaat er een verkoelende luchtstroom.
Er zijn vaste waaiers (abanico fijos) die bestaan uit een stok met een halfronde bovenkant van flexibel materiaal. In Spanje worden echter de inklapbare waaiers (abanicos plegables) veel vaker gebruikt en zijn ze zichtbaar in het dagelijks leven. Deze inklapbare varianten zijn veel handiger om mee te nemen, en met een eenvoudige beweging is de waaier snel geopend en klaar voor gebruik.
Mode
Al eeuwenlang gebruiken dames een waaier om zich op een subtiele manier af te koelen. Vrouwen in het verleden waren vaak ingesnoerd en droegen meerdere rokken en accessoires. Ze gebruikten de waaier ook om discreet en stijlvol hun welvaart te tonen. Daarnaast fungeerde de waaier als een communicatiemiddel.
Ook nu nog is de waaier helemaal hot. Je hoeft in Spanje, maar naar bijvoorbeeld een winkel als Ale Hop te gaan en je hebt daar de keuze uit tientallen kleurrijke waaiers die niet meer alleen door de oude dames worden gebruikt, maar ook steeds meer door jongeren.
Geschiedenis in het kort
Velen menen dat de waaiers van oorsprong uit Spanje komen, maar dat is niet waar. De waaiers bestaan al duizenden jaren en de oudste archeologische vondsten werden gedaan in Egypte, India en China.
Pas rond de 4e eeuw voor Christus werden de eerste exemplaren gezien in Europa, maar dan wel in het oude Griekenland. Door kruistochten kwamen de waaiers uiteindelijk ook in Spanje terecht.
Pas in de 17e eeuw werden de opvouwbare waaiers veelvuldig gebruikt door vooral personen in hooggeplaatste kringen. In principe was de waaier bedoeld om verkoeling te geven en vliegen weg te wuiven, maar die functies verdwenen snel toen de waaiers een modeaccessoire werden in Europa.
In de 18e eeuw werd de waaier zelfs een statussymbool en werden de waaiers door gespecialiseerde artiesten gemaakt, waarna het ware kunstwerken werden en veel geld waard waren.
