Het Canarische parlement heeft unaniem een wet aangenomen die gemeenten met veel toeristen extra erkenning en steun geeft. Dertien gemeenten werkten er samen aan, na 33 jaar wachten.

Het Parlamento de Canarias (het Canarische parlement) heeft ingestemd met de eerste wet voor toeristische gemeenten op de eilanden. Het initiatief kwam niet van de regionale overheid zelf, maar van dertien gemeenten die de kar trokken en later steun kregen van alle andere gemeenten via de Fecam (de Canarische federatie van gemeenten).

Waarom nu, na drie decennia? Volgens de ayuntamientos (gemeentebesturen) draaien zij al jaren op voor voorzieningen die veel verder gaan dan wat hun aantal inwoners rechtvaardigt. Een gemeente met 20.000 geregistreerde bewoners kan dagelijks diensten moeten leveren aan 100.000 mensen, meldt Moncloa. Die scheve verhouding tussen de vaste bevolking en de feitelijke drukte vormde precies de kern van het pleidooi. Ter vergelijking: acht andere Spaanse kustgemeenten kampen met vergelijkbare financiële problemen door massatoerisme, zonder dat de huidige landelijke wet uit 2004 daar iets aan doet.

Wat houden de twee nieuwe categorieën in?

De wet onderscheidt twee soorten status: municipio turístico de excelencia (toeristische gemeente van uitmuntendheid) en municipio turístico de singularidad (toeristische gemeente met een bijzonder kenmerk). Voor de eerste status moet een gemeente aan minstens twee van de drie voorwaarden voldoen: een toeristenaantal dat vijf keer hoger ligt dan het aantal geregistreerde inwoners, minimaal 4.000 toeristische slaapplaatsen, of vijfsterrenhotels die goed zijn voor minstens 10 procent van de bevolking. Ook moet toerisme meer dan 15 procent van de lokale economie uitmaken.

Voor La Palma, La Gomera en El Hierro, de zogeheten groene eilanden, gelden lagere drempels vanwege hun kwetsbare demografie. Voor de status singulariteit volstaat het aantonen van minstens twee bijzondere toeristische troeven, gecombineerd met een aandeel toerisme van boven de 5 procent in de lokale economie. Het Canarische bestuur kent de status toe via een decreet, op verzoek van de gemeente zelf en na goedkeuring door de gemeenteraad. De status blijft in principe voor onbepaalde tijd gelden.

Wat verandert er voor gemeenten en bezoekers?

Gemeenten met de nieuwe status mogen zich officieel als toeristische bestemming profileren en meedoen aan regionale promotieprogramma’s. Daar staat wel wat tegenover: ze moeten hun regelgeving aanpassen, meer investeren in strandreiniging, toezicht, hulpverlening op het strand en toegankelijke toeristeninformatie. Het is dus geen keurmerk zonder verplichtingen, eerder een steviger contract tussen gemeente en bezoeker.

Dat sluit aan bij een trend die op meerdere plekken in Spanje zichtbaar wordt. Zo geldt in Málaga inmiddels tot 2028 een verbod op nieuwe vergunningen voor toeristische woningen in wijken waar de druk te hoog is opgelopen, en moeten nieuwe toeristische verhuur in heel Spanje al toestemming krijgen van de buren voordat ze mogen starten.

Waarom lukte het nu wel na 33 jaar politieke stilstand?

De brede steun is opvallend voor een parlement waar Coalición Canaria, PP, PSOE en nationalistische partijen doorgaans fel om het economische verhaal strijden. Alleen Vox onthield zich, met als argument dat de wet geen financiële onderbouwing bevat en verwijzingen naar klimaat en gender bevat die volgens hen niets met toerisme te maken hebben. Minister van Toerisme Jéssica de León was vanwege vakantie niet aanwezig bij de stemming, wat de brede consensus des te opvallender maakt.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen op de eilanden?

Voor wie een woning bezit of overweegt te kopen op de Canarische Eilanden is dit relevant nieuws. Gemeenten met een toeristische status krijgen strengere verplichtingen op het gebied van huisvesting en ruimtelijke planning, iets wat kan doorwerken in bouwvergunningen en de regels rond vakantieverhuur. De aanhoudende spanning rond massatoerisme leidde eerder al tot een negatief reisadvies van een Britse krant voor de eilanden en een plek op de “No List 2026” van reisgids Fodor’s.

De wet moet nu nog gepubliceerd worden in het Boletín Oficial de Canarias (het officiële publicatieblad van de Canarische Eilanden), waarna gemeenten de komende maanden hun eerste aanvragen kunnen indienen.