Dankzij zon en wind weegt gas in Spanje half zo zwaar op de industriële stroomprijs als elders in de eurozone. De industrie betaalde daardoor jaren minder.

De Banco de España (Spaanse centrale bank) bevestigt wat veel ondernemers in het land al merkten op hun energierekening: schommelingen op de internationale gasmarkt komen in Spanje veel zachter aan dan in landen als Duitsland en Italië. De groei van wind- en zonneparken zorgt ervoor dat fossiele centrales steeds minder vaak de prijs bepalen op de groothandelsmarkt voor stroom.

Het gaat om een vergelijking over de periode 2021 tot halverwege 2025. In die jaren keek de centrale bank, geleid door oud-minister José Luis Escrivá, naar hoe sterk de elektriciteitsprijs reageert op een stijgende gasprijs. Spanje komt daar opvallend goed uit, en dat raakt direct de concurrentiepositie van Spaanse fabrieken tegenover hun Europese collega’s.

Waarom drukt gas minder zwaar op de Spaanse stroomprijs?

Tot 2021 gold in de grote eurolanden een vaste vuistregel. Werd gas tien euro per megawattuur (MWh) duurder, dan steeg de stroomprijs met ongeveer twintig euro per MWh. Dat klopt technisch, want een centrale heeft grofweg twee eenheden gas nodig om één eenheid stroom te maken. Die verhouding van twee staat tot één geldt in Duitsland en Italië nog steeds bij benadering.

In Spanje is dat verband sinds 2022 flink verzwakt. Eerst speelde de zogeheten excepción ibérica (Iberische uitzondering) een rol, een tijdelijke maatregel die de gasprijs in de stroommarkt aan banden legde. Daarna nam vooral het gewicht van wind- en zonnestroom toe. Die bronnen verdringen gascentrales bij het bepalen van de marginale prijs. Volgens het jaarverslag van de Banco de España betekent een stijging van tien euro per MWh aan gas vandaag in Spanje nog maar een stijging van vijf tot tien euro per MWh op de stroommarkt. Het Spaanse nieuwsmedium Demócrata bracht deze cijfers naar buiten.

Hoeveel scheelt dat de Spaanse industrie?

Het verschil is goed terug te zien in de prijzen die fabrieken betalen. Tussen 2021 en de eerste helft van 2025 steeg de industriële stroomprijs in Spanje met zo’n veertig euro per MWh. In de rest van de eurozone liep die stijging op tot ongeveer tachtig euro per MWh, dus bijna het dubbele. Dat het land minder afhankelijk is geworden van gas, helpt om de stroomprijzen relatief laag te houden, ook voor wie geen fabriek runt maar gewoon thuis de lampen aan wil.

Die buffer blijkt vooral handig op spannende momenten. Toen de gasprijs onlangs opveerde door de oorlog in Iran, reageerden de Spaanse stroomtermijnmarkten een stuk rustiger dan de Italiaanse en Duitse. De energiemix van die twee landen leunt nog altijd sterker op fossiele brandstoffen. Spanje liet eerder al zien hoe ver het is met groene stroom toen het een record vestigde met stroom uit zonne-energie tijdens een zonnige dag in mei.

Blijft die voorsprong houdbaar?

Een lagere gasafhankelijkheid betekent niet dat alles rozengeur is. Spanje bouwt op grote schaal megabatterijen om groene stroom op te slaan, want het net kampt geregeld met overschotten en pieken. Zonder voldoende opslag valt een deel van de winst weer weg. Tegelijk laten andere landen zien dat het ook misgaat: het Nederlandse stroomnet loopt op veel plekken vast door netcongestie, een probleem waar ook Spanje op zijn eigen manier mee worstelt.

Voor Nederlanders en Belgen met een woning of bedrijf in Spanje is dit nieuws goed te volgen. Een stroommarkt die minder schrikt van dure gasprijzen, geeft meer rust bij het inschatten van de maandlasten. Toch is de praktijk grilliger dan het jaarverslag suggereert. De stroomrekening van Spaanse gezinnen steeg in 2025 alsnog flink, vooral door de hogere btw en duurdere groothandelsprijzen. Wie het maximale uit de lage groothandelsprijzen wil halen, doet er goed aan het verbruik te verschuiven naar de zonnige middaguren en de tarieven van verschillende aanbieders te vergelijken.