Spanje was ooit de grote voorvechter van windenergie, maar nu staat het land voor een hele andere klus: wat doen we met die oude reuzen die op zijn? Bijna dertien procent van alle Spaanse windmolens draait al meer dan twintig jaar, en die moeten een keertje met pensioen. Het is een enorme operatie om deze parken te vernieuwen zonder dat het land met een berg afval blijft zitten, maar de Spanjaarden laten zien dat het kan. Ze bouwen aan een systeem waarbij niks verloren gaat, en eerlijk gezegd ziet dat er behoorlijk indrukwekkend uit.
Als je naar de cijfers kijkt, zie je meteen dat het land niet stil kan zitten. Spanje heeft inmiddels bijna 33 gigawatt aan windkracht staan, maar een flink deel daarvan is stokoud. Sommige molens draaien al 25 jaar hun rondjes. Vroeger dachten we dat ze na twintig jaar wel klaar zouden zijn, maar met goed onderhoud kunnen ze vaak best wat langer mee.
Dat vernieuwen noemen we ook wel ‘repowering’. Eigenlijk is het heel simpel: je haalt een flink aantal kleine, oude molens weg en zet er een paar grote, sterke voor terug. Die ene nieuwe turbine wekt tegenwoordig vaak net zoveel stroom op als vijf of zes van die oudjes uit de jaren negentig. Dat is een slimme zakelijke zet, maar het brengt natuurlijk wel wat logistiek gepuzzel met zich mee.
Een tweede leven voor de oude garde
De grote vraag is natuurlijk wat er gebeurt met zo’n gigantische windmolen als hij eenmaal stilstaat. De sector heeft een duidelijk doel voor ogen: vanaf 2025 mag er geen grammetje windmolen meer op de vuilnisbelt eindigen. Dat klinkt ambitieus als je bedenkt dat zo’n ding uit duizenden kilo’s staal, koper en beton bestaat.
Toch laten bedrijven zien dat een afvalvrije toekomst echt kan. Ze kijken namelijk eerst of een molen nog ergens anders aan de slag kan. Vaak zijn turbines die in Spanje niet meer aan de allerhoogste eisen voldoen, nog prima geschikt voor andere plekken. Ruim zeventig procent van de molens die zij onder handen nemen, krijgt zo ergens anders een tweede leven. Pas als dat technisch echt niet meer lukt, gaan ze over op recycling.
De uitdaging van de wieken
De meeste onderdelen, zoals de mast en de gondel, kun je vrij makkelijk omsmelten. Maar de wieken zijn een ander verhaal. Die zijn gemaakt van supersterk materiaal zoals glasvezel, zodat ze jarenlang tegen weer en wind kunnen. Dat maakt ze alleen wel lastig om af te breken.
Gelukkig loopt Spanje hierin echt voorop in Europa. Met hulp van Europese fondsen zijn er speciale fabrieken uit de grond gestampt, zoals EnergyLoop in Navarra. Daar pakken ze het grondig aan: de wieken worden volledig versnipperd. Dat gruis krijgt daarna een nieuwe bestemming in de cementindustrie. Zo worden de wieken die ooit wind vingen, nu letterlijk onderdeel van nieuwe gebouwen. De cirkel is daarmee weer rond.
Het landschap weer netjes achterlaten
Recycling gaat verder dan alleen de machine zelf. De Spaanse regels zijn streng: als je een molen weghaalt, moet je de natuur haar plek weer teruggeven. Dat betekent dat die enorme betonnen funderingen niet zomaar in de grond mogen blijven zitten. Meestal halen ze de bovenste laag beton weg en vullen ze het gat met verse aarde. Voor je het weet groeien er weer bloemen en planten, alsof er nooit een windmolen heeft gestaan. Zelfs de kabels onder de grond worden kritisch bekeken; als het weghalen te veel schade aan de natuur doet, mogen ze blijven liggen, maar anders gaat alles eruit.
Een markt die razendsnel groeit
Je merkt aan alles dat deze markt volop in beweging is. Bedrijven in deze sector zien het aantal aanvragen voor het opruimen van parken explosief stijgen. Waar het vroeger alleen maar ging over het bouwen van nieuwe molens, ligt de focus nu op het slim beheren van het einde van de rit.
Spanje heeft hierin een flinke voorsprong op de rest van Europa. Omdat ze er zo vroeg bij waren met windenergie, hebben ze nu ook als eerste de oplossing voor het recyclen ervan klaarliggen. De uitdaging is groot, maar de infrastructuur staat. Het is een mooi bewijs dat groene energie ook echt groen kan blijven, tot het allerlaatste schroefje aan toe.
