Paleontologen hebben bij het Catalaanse Subirats het fossiel gevonden van een tot nu toe onbekende diersoort uit de familie van de beerhonden. Het dier kreeg de naam Paludocyon moyasolai en leefde er zo’n 15,9 miljoen jaar geleden.

Een internationaal onderzoeksteam, met onder meer het Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont (ICP), beschrijft de vondst in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Mammalian Evolution. De resten kwamen naar boven bij yacimiento (vindplaats) Els Casots, gelegen in de gemeente Subirats in de comarca Alt Penedès, een half uurtje ten zuidwesten van Barcelona. Het gaat om een grotendeels compleet, zij het zijdelings platgedrukte schedel met bijna de volledige bovengebit.

Els Casots geldt al decennia als een van de belangrijkste vindplaatsen uit het Midden-Mioceen in heel Europa. Sinds de herstart van systematische opgravingen in 2018 haalden onderzoekers er al meer dan vijfduizend fossielen van gewervelde dieren naar boven, goed voor zo’n tachtig verschillende soorten vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren.

Wat is een beerhond eigenlijk?

De naam Paludocyon moyasolai verwijst naar Salvador Moyà-Solà, oprichter en jarenlang directeur van het ICP. Het dier behoort tot de anficioniden, in de volksmond “beerhonden” genoemd. Die bijnaam is wat misleidend: ondanks hun uiterlijk staan deze dieren niet in directe verwantschap met honden of beren. Het gaat om een geheel eigen, inmiddels uitgestorven familie roofdieren die van het Eoceen tot het late Mioceen grote delen van Noord-Amerika en Eurazië bevolkte, een periode van ruim vijftig miljoen jaar.

Volgens de Spaanse krant 20minutos was Paludocyon moyasolai een middelgrote jager die waarschijnlijk op herbivoren als vroege herten, holhoornigen en kleine varkensachtigen joeg. Het dier leefde in een gebied dat destijds bestond uit een ondiep zoetwatermeer, omringd door een warm en vochtig landschap, heel anders dan het huidige wijnland rond Subirats waar nu vooral cava vandaan komt.

Waarom is deze vondst zo bijzonder voor onderzoekers?

Tandanalyse liet kenmerken zien die bij geen enkele andere bekende soort van het geslacht Paludocyon voorkomen. Dat geslacht werd in 2011 beschreven door de Spaanse paleontoloog Jorge Morales, die ook nu weer bij het onderzoek betrokken was, samen met collega’s van onder meer het Museo Nacional de Ciencias Naturales en de universiteiten van Madrid en Valencia.

De vondst levert nieuwe stukjes op voor een oude puzzel: kwamen deze roofdieren oorspronkelijk uit Amerika naar Europa, of ontwikkelden ze zich juist uit oudere Euraziatische soorten? Hoe vaak staken beerhonden in het Mioceen over tussen de continenten? Elke nieuwe schedel uit Els Casots helpt om dat verhaal scherper te krijgen.

Wat betekent dit voor wie Catalonië bezoekt?

Voor Nederlanders en Belgen die de Costa Brava of het achterland van Barcelona bezoeken, is dit weer een reden om verder te kijken dan strand en stad. De regio rond de Alt Penedès, bekend van de wijngaarden en de cava-huizen, blijkt onder de grond een schatkamer vol prehistorisch leven te herbergen. Wie meer van dit soort verhalen wil lezen, kan denken aan de kerkuil die terugkeerde naar Montjuïc of aan de middeleeuwse stadswal die opdook tijdens werkzaamheden aan de Ramblas: Barcelona en omgeving blijven verrassen, zowel boven als onder de grond.

Fossiele vondsten als deze zijn overigens geen zeldzaamheid in Spanje. Eerder dit jaar meldden wetenschappers al dat het Iberisch Schiereiland langzaam met de klok mee draait door de botsing tussen tektonische platen, en vorig jaar dook er nog een fossiel van een zeester op 2500 meter hoogte in de Pyreneeën op. Ook in de kustwateren blijft de natuur verrassen: onlangs troffen onderzoekers voor de kust van de Costa Blanca een nieuwe, potentieel schadelijke microalg aan.

Het skelet van Paludocyon moyasolai blijft voorlopig bij het ICP in Sabadell, waar onderzoekers de komende jaren verder gaan met de studie van de duizenden fossielen die Els Casots nog altijd oplevert.