Vijfentwintig jaar geleden werd in Spanje de ‘mili’ of dienstplicht afgeschaft. Maar nu werd er weer druk gespeculeerd over een teruggekeerde verplichte dienstplicht voor jongeren die in 2018 zijn geboren. Daar is niets van waar en het echte verhaal is heel anders dan de nepberichten die onder ouders en jongeren toch wel wat onrust veroorzaakten.

Spaanse jongeren die in 2026 achttien jaar worden, kunnen zich aanmelden voor een vrijwillige militaire opleiding. Op sociale media ontstond deze week verwarring nadat berichten opdoken over een vermeende terugkeer van de dienstplicht in Spanje. Dat klopt niet. Het gaat om een reservistenprogramma van Defensie, niet om een verplichte legerdienst.

De discussie laaide op nadat Spaanse websites en berichten op WhatsApp spraken over “de terugkeer van de militaire dienstplicht”. Vooral ouders van jongeren geboren in 2008 schrokken daarvan. De werkelijkheid ligt anders. Spanje schafte de verplichte militaire dienst in 2001 af. Sindsdien beschikt het land over een beroepsleger. Volgens berichtgeving in MSN España en informatie van het ministerie van Defensie gaat het nu om een oproep voor zogenoemde “reservistas voluntarios”, vrijwillige reservisten dus. Jongeren en volwassenen kunnen zich aanmelden om militaire training te volgen en later inzetbaar te zijn bij noodsituaties of ondersteuning van Defensie.

Dat systeem bestaat al jaren in Spanje, maar krijgt nu meer aandacht door de spanningen in Europa sinds de oorlog in Oekraïne. Defensie probeert bovendien het aantal reservisten uit te breiden. Kandidaten moeten aan fysieke en medische eisen voldoen en krijgen na selectie een basisopleiding bij een onderdeel van het leger, de marine of de luchtmacht. Het gaat nadrukkelijk niet om een verplichte oproep voor alle jongeren.

Toch raakt het onderwerp een gevoelige snaar. Veel Spanjaarden boven de veertig herinneren zich de oude “mili” nog goed: maandenlang verplicht in uniform, vaak ver van huis. Vooral in kleinere Spaanse steden hoorde dat vroeger bijna bij volwassen worden. In Nederland en België leeft dat verleden minder sterk, omdat de dienstplicht daar al veel langer buiten werking staat.

De Spaanse regering probeert tegelijk de krijgsmacht moderner en aantrekkelijker te maken. Jongeren krijgen opleidingen aangeboden die later ook buiten het leger bruikbaar zijn, zoals techniek, logistiek en cybersecurity. In de praktijk zullen waarschijnlijk maar enkele duizenden jongeren zich aanmelden. De meeste Spaanse achttienjarigen zijn nu vooral bezig met examens, zomerfestivals en vakantiewerk aan de costa’s. Een massale terugkeer van kazernes vol dienstplichtigen is voorlopig niet aan de orde.

Toch zorgt het voor een discussie in Spanje. Uit een eerder verschenen artikel blijkt namelijk dat drie op de tien Spanjaarden voorstander is van de herinvoering van de dienstplicht. Veel jongeren in Spanje hebben ook meer interesse gekregen nadat de toekomstige troonopvolgster, prinses Leonor, maanden een opleiding heeft gevolgd in de landmacht, marine en luchtmacht. Vooralsnog is er niets aan de hand en hoeven jongeren niet verplicht de ‘mili’ in.