De Comisión Europea (Europese Commissie) kondigde afgelopen vrijdag aan dat ze de voorwaarden voor visa voor Russische burgers strenger gaat maken. Aanleiding is een gezamenlijke brief van elf landen die klagen over de ongelijke manier waarop de lidstaten de bestaande beperkingen toepassen. Zweden nam het voortouw, met steun van Denemarken, Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië en Nederland. Ook Noorwegen en IJsland, geen EU-leden maar wel deel van Schengen, zetten hun handtekening.

De ondertekenaars vinden dat de versnipperde aanpak de druk op Moskou ondermijnt. Zij sturen hun klacht naar Eurocommissaris Magnus Brunner en EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Het is hen “zeer verontrustend” dat steeds meer Russische toeristen genieten van een vakantie op Europese stranden, terwijl raketten en drones burgers in Oekraïne blijven treffen. Spanje noemen ze niet bij naam, maar het staat wel duidelijk in het vizier.

Dat blijkt uit cijfers die het Spaanse nieuwsmedium HuffPost España aanhaalt. Spanje is de derde EU-lidstaat die de meeste kortdurende visa aan Russen verstrekt, na Frankrijk en Italië. Frankrijk gaf er ongeveer 180.000 af, Italië zo’n 160.000 en Spanje rond de 100.000. Juist die drie populaire vakantielanden krijgen de meeste kritiek te verduren.

Waarom willen elf landen strengere regels?

De landen die de brief tekenden, wijzen op een veiligheidsrisico voor het hele Schengengebied. Zij vrezen dat soepele visumverlening de deur openzet voor Russische strijders. Estland deed eerder dit jaar al een voorstel om actieve en voormalige militairen te weren. Ook spelen economische motieven mee, want landen die ruimhartig visa uitdelen, halen toeristische inkomsten binnen die andere lidstaten mislopen. Binnen de Europese Unie ligt die ongelijkheid gevoelig.

Brussel verdedigt het beleid tot nu toe. Het aantal Schengenvisa voor Russen daalde van gemiddeld vier miljoen per jaar voor de invasie naar ongeveer een half miljoen in 2025. In 2024 dienden Russen 606.600 aanvragen in, waarvan men er 541.800 goedkeurde. Spanje was goed voor ruim 111.000 daarvan.

Hoeveel Russen reizen er nog naar Spanje?

Het toerisme uit Rusland is niet verdwenen. In de eerste helft van 2025 ontving Spanje 138.656 Russische toeristen, een stijging van 16 procent ten opzichte van een jaar eerder. Gemiddeld bleven zij 9,6 dagen. In 2019, voor de pandemie, kwamen er nog 1,3 miljoen Russen naar Spanje, in 2024 nog maar 271.462. Omdat er geen directe vluchten meer zijn tussen Rusland en de EU, reizen veel Russen via luchthavens buiten Schengen, zoals Istanbul.

Voor de Spaanse economie telt elke bezoeker. De bezoekersaantallen bleven ook begin 2026 stijgen, en de Russen vormen daarvan een klein maar kapitaalkrachtig deel. Voor de oorlog gaven zij gemiddeld 175 euro per dag uit, ruim boven het gemiddelde van andere bezoekers.

Wat verandert er precies aan de regels?

De EU schortte het visumakkoord met Rusland al in augustus 2022 op, als onderdeel van de sancties. Daardoor werden de visa duurder en de wachttijden langer. In november van vorig jaar volgde een nieuwe stap: Russen krijgen geen visa meer voor meerdere binnenkomsten, maar moeten voor elke reis een aparte aanvraag indienen. Zo wil Brussel scherper en vaker controleren wie het Schengengebied binnenkomt. Diezelfde botsing tussen veiligheid en open grenzen zagen we eerder bij het akkoord over Gibraltar. Een nieuw voorstel met aanvullende beperkingen volgt naar verwachting in januari.

Wat merken Nederlanders en Belgen hiervan?

Voor reizigers uit Nederland en België verandert er niets aan de eigen bewegingsvrijheid binnen Schengen. Wel is het opvallend dat juist de Nederlandse regering tot de aanjagers van het strengere beleid hoort. Nederland kiest daarmee voor een harde lijn tegenover Moskou, terwijl Spanje, dat economisch leunt op zijn recordtoerisme, liever een soepelere koers vaart. Wie deze zomer naar de Costa Blanca of de Balearen reist, komt er dus mogelijk nog Russische gasten tegen, al worden dat er per jaar minder.