Spanje maakt strategische zet met Europese straaljagers in plaats van de Amerikaanse F-35

Terwijl wereldwijd veel ogen gericht zijn op wie welk gevechtsvliegtuig produceert en voor wie, heeft Spanje besloten dat de Amerikaanse F-35 geen deel zal uitmaken van zijn strijdkrachten. Het gaat niet om een impulsieve beslissing, maar om een bewuste keuze: de Spaanse defensie-industrie versterken en samenwerken met Europese projecten zoals de Eurofighter Typhoon en het futuristische FCAS-programma, dat samen met Frankrijk en Duitsland wordt ontwikkeld.

Het Ministerie van Defensie noemt het een strategische zet: investeren in eigen technologie en ervoor zorgen dat het grootste deel van het extra defensiebudget (85 procent) terechtkomt bij Europese bedrijven. Met andere woorden: minder afhankelijkheid van de VS en juist meer industriële kracht binnen Europa.

Een van de belangrijkste kandidaten is de Eurofighter Typhoon, ontwikkeld in de jaren 80 als Europees antwoord op de toenmalige Sovjetdreiging. Spanje heeft momenteel 70 van deze toestellen in dienst. De Eurofighter is wendbaar, flexibel inzetbaar en heeft zich bewezen tijdens NAVO-operaties. Toch ontbreekt het toestel aan stealth-technologie en geavanceerde sensoren zoals die van de F-35.

De F-35 is momenteel het enige toestel ter wereld dat verticaal kan opstijgen en landen op het vliegdekschip Juan Carlos I. En dat maakt het zo belangrijk: in 2030 gaan de verouderde Harrier-jets met pensioen, en zonder de F-35 verliest Spanje niet alleen de kans om de F-18’s te vervangen met stealthtoestellen, maar ook zijn enige vastevleugelcapaciteit voor maritieme inzet vanaf het dek.

Ondanks deze tijdelijke beperking blijft Spanje fors investeren in zijn luchtmacht. Vanaf 2026 worden nieuwe Eurofighters geleverd, die de huidige vloot versterken en de luchtverdediging modern houden. Tegelijkertijd speelt Spanje een sleutelrol binnen het ambitieuze FCAS-project, hoewel de samenwerking met Frankrijk en Duitsland soms stroef verloopt vanwege uiteenlopende technologische belangen.

De prijsverschillen tussen de Eurofighter en de F-35 zijn verwaarloosbaar; beide kosten ruim 100 miljoen euro per stuk. De echte kloof zit in de technologische afhankelijkheid. Zo gaan er hardnekkige geruchten dat de VS op afstand alle F-35’s zou kunnen uitschakelen. Al is dat technisch niet mogelijk, zonder Amerikaanse logistieke steun is het bijzonder lastig om deze complexe toestellen operationeel te houden.