Het water rond de Balearen-eilanden ligt al sinds april structureel boven de langjarige norm en klom in juni tot bijna zes graden boven het gemiddelde. Wetenschappers noemen 2026 het vierde extreem warme jaar op rij voor de Middellandse Zee.

Het gaat om de Mar Balear (Balearenzee), het zeegebied tussen het Spaanse vasteland en Mallorca, Menorca, Ibiza en Formentera. Al vanaf half april registreren meetboeien vrijwel dagelijks temperaturen boven de referentiewaarden uit de periode 1982-2015, met alleen in maart en enkele dagen in april een korte adempauze. Half mei sloeg de situatie om: de gemiddelde oppervlaktetemperatuur steeg van 18 graden naar 23,7 graden op 2 juni, een stijging van bijna zes graden in slechts twee weken.

Achter deze cijfers zit SOCIB, het Sistema d’Observació i Predicció Costanera de les Illes Balears (het kustobservatie- en voorspellingssysteem van de Balearen). Het instituut combineert satellietbeelden met metingen van kustboeien, onderwaterdrones en drijvende sensoren tot op zevenhonderd meter diepte. Volgens deze data was 2025 al het warmste jaar ooit gemeten voor het zeewater rond de Balearen, met een gemiddelde van 190 dagen mariene hittegolf en pieken tot 6,5 graden boven de norm.

Bijzonder is dat zowel de Balearenzee als de Zee van Alborán vorig jaar voor het eerst in de geschiedenis een ola de calor marina (mariene hittegolf) van categorie 3 doormaakten, de zwaarste klasse op de schaal. Onderzoekster Mélanie Juza van SOCIB wijst erop dat de oceaan als een enorme warmteopslag functioneert en inmiddels meer dan negentig procent van de overtollige warmte door menselijke activiteit heeft opgenomen. Ook onder de oppervlakte zijn de gevolgen zichtbaar: op vijfhonderd meter diepte warmt het water zelfs sneller op dan aan de oppervlakte.

Wat betekent dit voor het zeeleven?

Het meest kwetsbare slachtoffer is de Posidonia oceanica, een zeegras dat uniek is voor de Middellandse Zee en essentieel voor de kustbescherming, de zuurstofproductie en de opslag van CO₂. Vanaf 28 graden begint de plant al te lijden, en boven de 30 tot 31 graden sterft ze af, temperaturen die deze zomer al lokaal zijn gemeten rond de Balearen. Het verlies van deze onderwaterweiden heeft directe gevolgen voor vissen, schaaldieren en de stevigheid van de kustlijn zelf.

Zorgt warmer zeewater ook voor extremer weer?

Een warmere zee betekent meer verdamping en dus meer vocht in de lucht boven het Middellandse Zeebekken. Die energie en vochtigheid vormen de brandstof voor hevige regenval en onweer, vooral aan het einde van de zomer en in het najaar, wanneer koude lucht op hoogte botst met de opgewarmde zeelucht. Precies dat mechanisme ligt aan de basis van een DANA, zoals deze site eerder al uiteenzette in een uitleg over hittegolven, tropennachten en calima.

Wat merk jij in Spanje hiervan?

Voor wie op de Balearen woont of er deze zomer op vakantie gaat, betekent een warmere zee vooral minder verkoeling. De zeebries koelt ’s nachts nauwelijks af, waardoor kustplaatsen vaker een tropennacht kennen dan vroeger gebruikelijk was. Dat komt bovenop de hittegolven op het vasteland zelf: nog maar deze week piekte de temperatuur tot 44 graden aan de Valenciaanse kust, voordat donderdag de eerste verlichting inzette. Wie duikt of zwemt, merkt bovendien dat het water op plekken die vroeger fris aanvoelden, nu al in juni badtemperatuur heeft, zoals ook het KNMI eerder concludeerde over de recordwarmte in de Middellandse Zee.