Iedere twee weken delen Hieke, Noah en Annebeth van het platform Emigreren kun je leren Spanje hun emigratietips. Van NIE tot Spaanse les, van belastingen tot het vinden van een woning: stap voor stap nemen ze toekomstige en ook reeds gearriveerde emigranten mee in alles wat je moet regelen om in Spanje succesvol een nieuw leven op te bouwen. Ze hebben ook een Facebook-groep, waar je je vragen kunt stellen.

Wie naar Spanje emigreert en hier in loondienst gaat werken, merkt al snel dat een Spaanse baan op sommige punten behoorlijk anders kan zijn dan een baan in Nederland of België. Natuurlijk hangt veel af van de sector, het bedrijf en de regio waarin je werkt. Een internationaal techbedrijf in Barcelona zal anders functioneren dan een familiebedrijf in Andalusië. Toch zijn er een aantal verschillen waar bijna iedere werknemer vroeg of laat mee te maken krijgt.

1. Salarissen liggen over het algemeen lager

Misschien wel het eerste verschil waar veel Nederlanders en Belgen tegenaan lopen: voor vergelijkbare functies liggen de salarissen in Spanje vaak aanzienlijk lager. Dat betekent niet automatisch dat je er financieel op achteruitgaat, want ook de kosten van levensonderhoud kunnen anders zijn en verschillen bovendien sterk per regio. Maar wie vanuit Nederland of België solliciteert en zijn oude salaris als uitgangspunt neemt, kan behoorlijk schrikken.

Het verschil is ook terug te zien in Europese cijfers. Zowel de minimumlonen als gemiddelde lonen liggen in Spanje beduidend lager dan in Nederland en België. Vooral buiten Madrid, Barcelona en de grote internationale bedrijven kunnen salarissen flink lager uitvallen. Vraag bij een sollicitatie daarom altijd naar het bruto jaarsalaris. Dat voorkomt meteen de volgende veelvoorkomende verwarring.

2. Je salaris kan in veertien termijnen worden betaald

In Spanje is het gebruikelijk dat werknemers naast hun twaalf normale salarissen twee extra betalingen krijgen, de zogenaamde pagas extraordinarias. Meestal worden die rond de zomer en rond Kerstmis betaald. De Spaanse arbeidswet geeft werknemers recht op twee extra betalingen per jaar, waarbij via een cao kan worden afgesproken dat die bedragen over de twaalf maanden worden uitgesmeerd.

Je kunt daardoor twee banen tegenkomen met precies hetzelfde jaarsalaris, terwijl het maandbedrag totaal verschillend lijkt. Bij het ene bedrijf ontvang je bijvoorbeeld twaalf hogere maandlonen en bij het andere veertien lagere betalingen. Vraag daarom bij een salarisaanbod altijd of het bedrag is gebaseerd op doce pagas (12 betalingen) of catorce pagas (14 betalingen).

3. Twee keer een halve werkdag

Een typisch Spaans begrip is het horario partido, letterlijk een gesplitst werkrooster. Je werkt bijvoorbeeld ’s ochtends een aantal uren, hebt vervolgens een lange pauze en gaat daarna weer verder.

Deze klassieke Spaanse werkdag, waarbij iemand rond twee uur stopt, uitgebreid luncht en later in de middag opnieuw begint, komt zeker niet meer overal voor. Vooral internationale bedrijven en moderne kantooromgevingen werken steeds vaker met een jornada continua, een aaneengesloten werkdag. Maar in winkels, horeca, dienstverlening en traditionele bedrijven kun je het horario partido nog regelmatig tegenkomen. Dat kan behoorlijk wennen zijn. Je hebt misschien een lange lunchpauze, maar je werkdag eindigt daardoor ook veel later. Zeker wanneer je kinderen hebt of ver van je werk woont, is het verstandig om hier bij een sollicitatie expliciet naar te vragen.

4. Spaanse bedrijven kunnen hiërarchisch zijn

Nederland staat internationaal bekend om zijn relatief platte bedrijfscultuur. Een werknemer kan vrij makkelijk zijn mening geven aan een manager en het is niet vreemd om tijdens een vergadering openlijk tegen je baas in te gaan.

In Spanje kan de hiërarchie duidelijker aanwezig zijn, vooral binnen traditionele bedrijven. De directeur is daar vaker echt de directeur en beslissingen worden veel minder in overeenstemming met het hele team genomen. Functietitels en positie binnen de organisatie kunnen meer gewicht hebben.

Dat betekent natuurlijk niet dat ieder Spaans bedrijf autoritair is. Vooral jonge bedrijven, startups en internationale organisaties zijn vaak veel informeler. Maar wie gewend is aan de Nederlandse directe manier van communiceren, kan merken dat het in Spanje toch wel anders gaat.

5. Lunchen is vaak uitgebreid eten

Waar in Nederland een boterham achter de computer niet ongebruikelijk is, wordt er in Spanje over het algemeen meer tijd genomen voor de lunch. Zeker bij een langere werkdag is de middagpauze een belangrijk sociaal moment. Collega’s gaan samen eten en gesprekken tijdens de lunch gaan lang niet altijd over werk.

Bij grotere bedrijven zit meestal een bedrijfsrestaurant of kantine, terwijl andere werkgevers maaltijdvergoedingen aanbieden, zodat werknemers in een restaurant kunnen gaan lunchen. Dat laatste is overigens geen algemeen wettelijk recht voor iedere werknemer. Of je recht hebt op een maaltijdvoorziening of vergoeding hangt onder andere af van je bedrijf, sector, werkrooster en andere zaken. In sommige cao’s is bijvoorbeeld expliciet een maaltijdvergoeding geregeld voor werknemers met een jornada partida.

De lunchcultuur zegt tegelijkertijd iets over een breder verschil. Persoonlijke contacten op het werk zijn in Spanje vaak belangrijk en samen eten is daar een vanzelfsprekend onderdeel van.

6. Je hebt minimaal dertig kalenderdagen vakantie

De Spaanse arbeidswet bepaalt dat een werknemer jaarlijks minimaal dertig kalenderdagen betaalde vakantie heeft. Een cao of arbeidscontract kan daar gunstiger van afwijken. Het woord kalenderdagen is daarbij belangrijk. Dertig días naturales betekent niet hetzelfde als dertig werkdagen. Weekenden die binnen je vakantieperiode vallen, tellen dan mee. Soms wordt de vakantie daarom uitgedrukt met 22 werkdagen in plaats van 30 kalenderdagen.

7. Augustus wordt er nauwelijks gewerkt

Augustus blijft in Spanje een bijzondere maand. Het hele land ligt absoluut niet stil, maar in bepaalde sectoren draaien bedrijven op een veel lager pitje. Sommige bedrijven sluiten zelfs een aantal weken volledig en werknemers moeten een deel van hun vakantie in die periode opnemen.

Dat is niet wettelijk verplicht voor iedere werknemer. Een bedrijf kan de vakantiedata ook niet zomaar willekeurig opleggen; de planning moet aansluiten bij de toepasselijke afspraken en werknemers moeten hun vakantiedata tijdig kennen. Wel bestaan er cao’s en bedrijfsregelingen waarin een collectieve sluitingsperiode is afgesproken.

Daarnaast kennen sommige bedrijven in de zomer een jornada intensiva. Je begint dan bijvoorbeeld vroeg en werkt zonder lange lunchpauze door tot halverwege de middag. Soms geldt zo’n zomerrooster alleen in augustus, maar het kan ook al in juni of juli beginnen. Voor veel werknemers is dit een van de prettigere Spaanse arbeidsgewoontes, zeker wanneer de temperatuur ’s middags ruim boven de dertig graden uitkomt.

8. Ziek zijn betekent dat je je baja goed moet regelen

Als je in Spanje ziek wordt, is alleen je werkgever bellen meestal niet genoeg. Voor een incapacidad temporal (tijdelijke arbeidsongeschiktheid) heb je een medische baja nodig. Die wordt afgegeven door een arts binnen het Spaanse zorg- of socialezekerheidsstelsel.

Ook de betaling tijdens ziekte werkt anders. Bij een gewone ziekte of een ongeval buiten het werk ontvang je over de eerste drie dagen in principe geen wettelijke ziekte-uitkering. Van dag 4 tot en met dag 20 krijg je 60 procent van de zogenoemde base reguladora. Dat is grofweg het salarisbedrag waarop je sociale premies worden berekend. Vanaf dag 21 stijgt dat percentage naar 75 procent.

Stel dat je twee weken ziek bent. Dan betekent dat dus niet automatisch dat je gewoon twee weken lang je volledige salaris doorbetaald krijgt. De eerste drie dagen vallen in principe buiten de wettelijke uitkering en vanaf dag vier wordt gerekend met 60 procent van je base reguladora.

In de praktijk kan dat gunstiger uitpakken, omdat het convenio colectivo (cao in Nederland) dat op jouw baan van toepassing is kan bepalen dat de werkgever de wettelijke uitkering aanvult. In sommige sectoren krijg je daardoor bijvoorbeeld toch 100 procent van je normale loon doorbetaald, terwijl in andere sectoren de aanvulling beperkter is of helemaal ontbreekt.

Dus het is belangrijk om niet alleen te weten hoe je een baja regelt, maar ook welk convenio colectivo voor jouw baan geldt. Dat kan financieel een groot verschil maken wanneer je ziek wordt.

9. Je begin- en eindtijd worden geregistreerd

Spaanse bedrijven zijn verplicht de dagelijkse arbeidstijd te registreren. Daarbij moet duidelijk zijn wanneer iedere werknemer zijn werkdag begint en eindigt. De werkgever moet deze registraties bovendien bewaren. In de praktijk betekent dit dat je bij veel bedrijven moet inklokken en uitklokken. Dat kan met een pasje, vingerafdruk, computerprogramma of app.

Voor Nederlanders die uit een flexibele kantooromgeving komen waarin niemand precies bijhoudt of je om 8.57 of 9.06 uur binnenkomt, kan dat behoorlijk formeel voelen. Het systeem is echter juist ingevoerd om controle te krijgen op gewerkte uren en onbetaalde overuren. Ook wanneer je thuiswerkt, kan de werkgever dus eisen dat je je arbeidstijd registreert.

10. Als je weggaat, heb je recht op een finiquito

Nog een Spaans woord dat je waarschijnlijk snel leert zodra je hier werkt: finiquito. Wanneer een arbeidsrelatie eindigt, wordt er financieel afgerekend tussen werkgever en werknemer. In je finiquito staan bedragen waarop je nog recht hebt, zoals salaris over de laatste gewerkte dagen, het evenredige deel van nog niet ontvangen pagas extraordinarias en eventueel niet opgenomen vakantiedagen.

Een finiquito is niet hetzelfde als een ontslagvergoeding. Een eventuele indemnización wegens ontslag kan daarnaast ook verschuldigd zijn, afhankelijk van de reden waarom het arbeidscontract wordt beëindigd. Het is daarom verstandig om een finiquito niet automatisch te ondertekenen zonder te controleren of de berekening klopt. De Spaanse arbeidswet geeft werknemers bij ondertekening van de afrekening bij beëindiging van het contract bovendien het recht om daarbij de aanwezigheid van een werknemersvertegenwoordiger te verzoeken.

Niet elk Spaans bedrijf is hetzelfde

Wie deze tien verschillen leest, zou bijna denken dat iedere Spaanse werknemer tot acht uur ’s avonds op kantoor zit, twee uur luncht en heel augustus vrij heeft. Zo werkt het natuurlijk niet.

Spanje heeft enorme regionale, sectorale en bedrijfsmatige verschillen. Een Nederlands bedrijf in Barcelona kan vrijwel dezelfde werkcultuur hebben als een kantoor in Amsterdam, terwijl een traditioneel Spaans familiebedrijf op twintig kilometer afstand compleet anders werkt. Ook het convenio colectivo dat op jouw baan van toepassing is, kan veel verschil maken voor werktijden, salaris, ziekte en vakantie.

Daarom is het verstandig om tijdens een sollicitatie niet alleen te vragen wat je gaat verdienen. Vraag ook naar je rooster, hoeveel betalingen per jaar je ontvangt, hoe vakantie wordt gepland en wat er gebeurt wanneer je ziek wordt. Lees ook ons uitgebreide artikel over werken in Spanje.

Hieke, Noah en Annebeth zijn de initiatiefnemers van het platform Emigreren kun je leren Spanje, waar ze hun eigen emigratie-ervaringen combineren met praktische kennis en eerlijke verhalen over emigreren naar Spanje. Met hun kennis, community, artikelen en cursussen helpen ze Nederlanders en Vlamingen om goed voorbereid aan hun Spaanse avontuur te beginnen. Zonder roze bril, maar wel met oog voor kansen en plezier. Hun doel? Zorgen dat jij met vertrouwen en de juiste informatie jouw nieuwe leven onder de Spaanse zon kunt opbouwen. Schrijf je in voor de nieuwsbrief of volg Hieke, Noah en Annebeth op Instagram.