De vijftig vaste bewoners van het eiland Tabarca voor de kust van Alicante zijn officieel begonnen met de procedure om bestuurlijk zelfstandiger te worden. Ze willen niet los van Spanje, maar wel los van de logge besluitvorming vanuit Alicante.

Wie denkt dat onafhankelijkheidsdrang in Spanje vooral in Catalonië of Baskenland speelt, kent Tabarca nog niet. Het eilandje, nauwelijks acht zeemijl van Alicante verwijderd, telt in de winter amper vijftig inwoners en groeit in de zomer uit tot een drukbezochte trekpleister met duizenden dagjesmensen. Die twee gezichten van Tabarca liggen aan de basis van de huidige stap.

De bewoners willen dat het eiland een zogeheten Entidad Local Menor (kleine lokale bestuursentiteit) wordt, een status waarmee ze een deel van hun eigen voorzieningen kunnen regelen zonder steeds te hoeven wachten op groen licht van het gemeentehuis in Alicante, verderop dit jaar al goedgekeurd door de regionale overheid. Concreet zou dat een eigen junta vecinal (buurtraad) en een alcalde pedáneo (dorpsburgemeester) opleveren, met bevoegdheden over zaken als schoonmaak, onderhoud en beheer van lokale middelen. Ook krijgt het eiland dan directer toegang tot subsidies en overheidsfondsen.

Waarom duurt alles zo lang op een eiland?

Voor wie op het vasteland woont, is het lastig voor te stellen hoe bepalend de zee is voor het dagelijks leven. Tabarca heeft geen brug, geen tunnel, alleen een bootverbinding. Als de zee te ruw is om te varen, zitten de bewoners uren vast, of het nu gaat om boodschappen, een dokter of een noodgeval. Volgens de Spaanse nieuwssite Xataka speelt die praktische afhankelijkheid een grotere rol dan symboliek: het gaat de eilandbewoners niet om trots, maar om overleven zonder eindeloos wachten op drie verschillende bestuurslagen. Want beslissingen lopen momenteel via het Ayuntamiento (gemeentehuis) van Alicante, de Generalitat Valenciana (regionale regering van Valencia) én de Spaanse staat, een omslachtige combinatie voor een gebied dat nog geen vierkante kilometer groot is.

SpanjeVandaag schreef al eerder over de groeiende onvrede op het eiland, en die frustratie blijkt allesbehalve nieuw. De Asociación Tabarca Isla Plana, een lokale belangenvereniging, trekt al meer dan tien jaar aan de bel over trage besluitvorming, verwaarloosd erfgoed en gebrekkig onderhoud van de bootverbindingen.

Wat maakt Tabarca zo bijzonder?

Los van het bestuurlijke gesteggel is Tabarca ecologisch een unicum. Het eiland werd in 1986 uitgeroepen tot het eerste zeereservaat van Spanje, dankzij de heldere wateren en de posidonia-velden eromheen. Diezelfde kwetsbare natuur is precies de reden waarom de gemeente Alicante vorig jaar al nieuwbouw op het eiland aan banden legde, om het historische dorpje en de omgeving te beschermen tegen verdere verstedelijking.

Voor Nederlanders en Belgen die Spanje volgen, illustreert Tabarca hoe complex de Spaanse bestuurslagen in elkaar zitten. Het land kent al bijna twee eeuwen een indeling in provincies en autonome regio’s, en daar komen dan nog gemeenten en, in dit geval, een mogelijke sub-gemeentelijke status bovenop. Wie zelf in Spanje woont, merkt dat gemeentelijke bureaucratie ook op het vasteland allesbehalve simpel is, zoals blijkt uit de stappen die je moet zetten bij het inschrijven bij je Spaanse gemeente. Tabarca is overigens niet de enige plek in Spanje met een bijzondere bestuurlijke status: ook het stadje Llivia in de Pyreneeën, volledig omringd door Frans grondgebied, kent al eeuwenlang een uitzonderingspositie.

Of Alicante daadwerkelijk instemt met minder grip op het eiland, moet nog blijken. Voorlopig blijft het bij een officieel ingediend verzoek, maar de vijftig bewoners van Tabarca hebben in elk geval voor het eerst een concrete procedure in gang gezet in plaats van alleen te klagen.