Spanje is natuurlijk het favoriete emigratieland voor de Nederlanders en Belgen die vaak niet komen om daar te werken, maar om daar van hun pensioen te genieten, nu of later. Er is echter een veel grotere groep migranten die uit noodzaak naar Spanje komt om te overleven. Ze zoeken werk, ze willen werken, maar vinden vaak geen geschikte huisvesting. Dat doet meer dan de helft van de migranten weer beslissen om Spanje te verlaten. Dit blijkt uit een onderzoek dat een ander beeld laat zien van de migratie in Spanje.

Spanje trekt nog steeds honderdduizenden mensen van over de hele wereld aan, maar houdt ze lang niet altijd vast. Meer dan de helft van de migranten die het land binnenkomt, verlaat het weer, gedreven door het gebrek aan vast werk en de inmiddels onbetaalbare huurmarkt. Dat schrijft de krant El País op basis van nieuw onderzoek naar migratiepatronen in Spanje. Het land, dat de afgelopen jaren uitgroeide tot de motor van de Europese bevolkingsgroei, worstelt met een paradox: terwijl de economie buitenlandse arbeiders hard nodig heeft, biedt ze hen onvoldoende perspectief om te blijven.

Wie, wat, waar, wanneer en waarom? De betrokkenen zijn de miljoenen migranten die jaarlijks naar Spanje komen, overwegend uit Latijns-Amerika, Marokko en Roemenië. Ze komen voor werk en een beter leven, maar stuiten op een arbeidsmarkt die draait op tijdelijke contracten en laagbetaalde banen in sectoren als horeca, landbouw en de bouw. Meer dan 40% van het nieuwe werk dat in de afgelopen jaren werd gecreëerd, ging naar buitenlandse werknemers, maar dat werk is zelden zeker. Tegelijk is de woningmarkt zo krap en duur geworden dat ook wie een baan vindt, amper rond kan komen.

Werken voor weinig, wonen voor bijna niets

Het arbeidspatroon van migranten in Spanje is al jaren opvallend eenzijdig. Sectoren als de horeca, het huishoudelijk werk, de bouw en de industrie zijn sterk afhankelijk van buitenlandse werknemers. In de huishoudelijke dienstverlening is inmiddels 72% van het personeel immigrant, in de horeca 45%. Het zijn sectoren met weinig zekerheid, lage lonen en nauwelijks doorgroeimogelijkheden. Real Instituto Elcano

Meer dan een derde van de werkende immigranten leeft, ondanks hun baan, in gezinnen waarvan het inkomen onder de armoedegrens ligt. De term “werkende armen” is in Spanje voor deze groep dan ook geen uitzondering, maar eerder de regel.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje werken of er een bedrijf runnen, is dit herkenbaar. De lokale arbeidsmarkt biedt ook expats soms minder zekerheid dan gehoopt, zeker in regio’s waar de economie sterk seizoensgebonden is.

De huurmarkt als vertrekpunt

Wie in Spanje wil blijven, stuit vroeg of laat op de woningmarkt. De woonkosten vormen voor meer dan de helft van alle immigranten een zware last: ze slorpen meer dan 30% van het inkomen op. Bij de autochtone bevolking is dat aandeel drie keer zo laag.

Spanje kampt met een tekort van meer dan 1,7 miljoen woningen die gebouwd of gerenoveerd moeten worden om aan de huidige vraag te voldoen. De nieuwbouw schiet tekort door een gebrek aan bouwgrond, bureaucratische obstakels en juridische onzekerheid voor investeerders. Het gevolg is een markt waar huurprijzen en koopprijzen jaar na jaar stijgen, terwijl de lonen dat tempo lang niet bijhouden.

Catalonië, Madrid en de Valencia-regio nemen samen 56% van alle migranten op, precies de regio’s waar de druk op de woningmarkt het grootst is. Wie als nieuwkomer in Barcelona of Madrid een betaalbare kamer zoekt, merkt snel hoe weinig er beschikbaar is.

Regularisatie als pleister

De Spaanse regering probeert met een grootschalig regularisatieprogramma een deel van het probleem aan te pakken. In 2026 heeft de overheid een regularisatieproces geactiveerd voor mensen die al vóór dat jaar in Spanje woonden, met als doel hun administratieve situatie te ordenen en werkgelegenheid uit de grijze economie boven water te halen. Hoeveel mensen er precies voor in aanmerking komen, is nog onduidelijk, maar schattingen wijzen op meerdere honderdduizenden.

Of die maatregel op de lange termijn helpt, is de vraag. Zolang de woningmarkt vastloopt en de arbeidsmarkt draait op tijdelijke contracten, verandert een verblijfsvergunning weinig aan de structurele problemen waarmee migranten dagelijks worden geconfronteerd.

Ook Nederlanders en Belgen die besluiten om te migreren naar Spanje, hetzij voor werk of om alleen te wonen, merken dat huizen duurder zijn geworden. Dat geldt voor de verkoop en verhuur. Daarom trekken ook steeds vaker Nederlanders en Belgen naar het binnenland, maar niet te ver weg van de kust.