Wanneer je in Spanje woont of er vaak verblijft, is het fijn om te weten hoe de communicatie voor doven en slechthorenden in elkaar steekt. Gebarentaal is daarbij onmisbaar, maar het is een misverstand dat deze taal overal hetzelfde is. Net als gesproken talen verschillen gebarentalen per land, en dat is voor Nederlandstaligen vaak even omschakelen.
In Spanje is de Spaanse Gebarentaal, ook wel LSE genoemd, de standaard. Daarnaast heb je in Catalonië nog een eigen variant, de LSC. Beide talen hebben hun eigen unieke regels en woordenschat. Dat betekent dat iemand die de Nederlandse Gebarentaal (NGT) beheerst, niet zomaar een gesprek kan voeren in de Spaanse variant.
Voor wie vanuit Nederland of België naar Spanje verhuist, is het goed om te onthouden dat gebarentaal geen universele taal is. Er bestaat wel een vorm van internationale gebaren, maar die wordt eigenlijk alleen gebruikt tijdens grote internationale bijeenkomsten en niet in de Spaanse supermarkt of bij de kapper. Een opvallend verschil tussen de Nederlandse en de Spaanse gebarentaal zit in de grammatica. Waar wij vaak een vaste volgorde van woorden aanhouden, is de Spaanse gebarentaal visueler en vrijer ingesteld. Je gezichtsuitdrukking en je houding bepalen voor een groot deel wat je precies bedoelt. Het gaat dus niet alleen om het aanleren van de juiste handgebaren, maar ook om het begrijpen van de expressie en de situatie.
Zelfs het spellen van letters met de hand is anders. Sommige letters lijken wel op het Nederlandse handalfabet, maar er zijn genoeg verschillen die voor verwarring kunnen zorgen wanneer je een naam of een lastig woord wilt spellen.
Daarnaast speelt de cultuur een rol. In Spanje communiceren mensen over het algemeen wat levendiger en expressiever, en dat zie je direct terug in de gebaren. Deze zijn vaak groter en beweeglijker dan we in Nederland gewend zijn. Dat kan in het begin misschien wat overweldigend aanvoelen.
Wil je graag in contact komen met doven in Spanje, dan zijn er een paar handige tips. Allereerst: stap er onbevangen in. Er zijn in Spanje genoeg cursussen te volgen, zowel op locatie als online. Daarnaast kunnen visuele hulpmiddelen, zoals een notitie op je telefoon of een handige app, een prima steuntje in de rug zijn. Maar bovenal: heb geduld en blijf positief, want echte communicatie draait vooral om de wil om elkaar te begrijpen.
Gelukkig wordt Spanje steeds toegankelijker. Er komen meer tolken bij, televisieprogramma’s worden vaker ondersteund met gebarentaal en ondertiteling, en ook in het onderwijs is er steeds meer aandacht voor een inclusieve samenleving.
