Drie ketens, Mercadona, Carrefour en Lidl, hebben inmiddels 42 procent van de Spaanse supermarktmarkt in handen. Toch houden regionale spelers en familiebedrijven de grote drie verrassend goed van zich af.

Wie door een willekeurige Spaanse winkelstraat loopt, ziet een lappendeken aan supermarktlogo’s. Van de vertrouwde groene M van Mercadona tot kleinere, regionale namen die een Nederlander of Belg vaak nog nooit heeft gezien. Die versnippering oogt gezellig, maar onder de oppervlakte is een stevige consolidatieslag gaande.

Terwijl in Frankrijk en Portugal een handvol ketens de markt al jaren beheerst, schuift Spanje langzaam dezelfde kant op. Toch blijft het land een buitenbeentje in Europa: nergens anders houden lokale en regionale spelers de landelijke giganten zo goed in bedwang. Voor wie in Spanje woont of er regelmatig boodschappen doet, bepaalt die machtsverhouding uiteindelijk gewoon wat er in het karretje belandt en wat dat kost.

Waarom is Mercadona zo dominant?

Met meer dan 25 procent marktaandeel is Mercadona de onbetwiste marktleider. De keten boekte een winst van 700 miljoen euro, een stijging van 5 procent in een economisch onrustig jaar. Bijzonder is de eigendomsstructuur: Mercadona is nog altijd een puur familiebedrijf. Oprichter Juan Roig bezit de helft van de aandelen, zijn vrouw Hortensia Herrero nog eens 30 procent. Samen zijn ze goed voor zo’n 5 miljard euro vermogen.

Die concentratie van zeggenschap betekent dat Mercadona sneller kan schakelen dan beursgenoteerde concurrenten, die eerst langs aandeelhouders en vergaderingen moeten. Dat tempo voelt het personeel trouwens ook: de salarissen liggen boven het gemiddelde en kunnen flink oplopen, zeker met bonussen erbij. Een eerdere analyse van de Spaanse supermarktsector liet al zien dat Mercadona’s winkelnetwerk geografisch juist ongelijk verdeeld is; klanten reizen er graag voor.

Hoe houden Carrefour en de Duitse discounters stand?

Carrefour bezet de tweede plaats, met een kapitaalstructuur die inmiddels nauwelijks nog Frans is: slechts 10 procent van het aandelenkapitaal zit nog in Franse handen. Wereldwijd boekte de groep 1,4 miljard euro winst, een plus van ruim 20 procent, maar in Spanje stonden de marges onder druk door inflatie en hogere energiekosten. Een eerdere prijsvergelijking tussen Lidl, Mercadona en Carrefour bevestigt dat beeld: Carrefour bleek daarin steevast de duurste van de drie.

Ondertussen knaagt Lidl, sinds de jaren negentig actief in Spanje, gestaag aan het middensegment. De Duitse keten van eigenaar Dieter Schwarz boekte 172 miljoen euro winst, een stijging van 27 procent. Samen met nieuwkomer Aldi drukt Lidl de klassieke discounters richting een hoger kwaliteitsniveau, en dwingt zo ook Mercadona tot voortdurend bijschaven van de prijzen.

Wat is er over van de Spaanse Grupo Día?

Nummer vier van het land, Grupo Día, vocht zich terug uit bijna-faillissement. Na het vertrek van de onder sancties staande Russische grootaandeelhouder Mikhail Fridman zette de keten in op eigen merken en winkelvernieuwing. De verliezen zijn inmiddels gehalveerd, een voorzichtig herstel dat mede steunt op de activiteiten in Argentinië en Brazilië.

Waarom winnen regionale ketens het vaak van de grote namen?

Hier wordt het interessant voor de kritische consument. Uit onderzoek blijkt telkens opnieuw dat regionale ketens vaak goedkoper zijn dan de landelijke giganten, en ze scoren ook op klanttevredenheid opvallend hoog: uit de beste beoordelingen van Spaanse consumenten komen vooral coöperaties als Eroski en Consum en familieketens als Ahorra Mas naar voren, gevoed door gebundelde inkoop via centrales als IFA en Euromadi.

Daarnaast blijft de traditionele comercio especialista (gespecialiseerde vakwinkel) overeind. De visboer op de hoek en de slager in de markthal blijven voor veel Spanjaarden nog altijd de gouden standaard voor versheid, iets waar de grote ketens met hun eigen versafdelingen krampachtig naar proberen te grijpen.

Voor Nederlanders en Belgen in Spanje betekent dit vooral: rondkijken loont. Wie alleen bij de bekende namen koopt, laat waarschijnlijk geld liggen dat bij de lokale super of de wekelijkse markt wél in de knip blijft.