Het Spaanse kabinet stuurt het leger naar Ceuta, nadat tienduizenden jonge Marokkanen zwemmend de grens overstaken. Bij de crisis zijn inmiddels negen doden geborgen uit zee.

De Spaanse regering gaf donderdag het bevel de legereenheden in Ceuta (de Spaanse autonome stad aan de Noord-Afrikaanse kust) te mobiliseren. Zij moeten de Guardia Civil ondersteunen nu duizenden jongeren de afgelopen uren zwemmend de grens bij El Tarajal zijn overgestoken. Volgens La Moncloa (de Spaanse regeringszetel) opereren de strijdkrachten onder coördinatie van het Mando de Operaciones en helpen zij waar nodig om de veiligheid in de stad te bewaren.

De aanleiding ligt bij een uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof die de directe zorgplicht voor onbegeleide minderjarigen versoepelde, waardoor agenten zwemmers niet meer meteen naar Marokko mogen terugsturen. Volgens nieuwsmedium Infobae beschuldigt de Comisaría General de Extranjería y Fronteras mensensmokkelaars ervan deze rechterlijke uitspraak te misbruiken om de instroom aan te wakkeren. Tussen 1.500 en 2.000 mensen bereikten Ceuta de afgelopen tien dagen, al zijn die cijfers volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken inmiddels achterhaald door de sterke toename van vandaag.

Hoeveel manschappen en materieel stuurt Madrid?

Het operatieplan is fors. Naast de zestig vaste agenten van de grensbewaking komt er een peloton van twintig man bij, gevolgd door nog twee pelotons met veertig agenten, terwijl de eenheid Seguridad Ciudadana dertig extra guardias uit Andalusië krijgt. Ook duikers van de gespecialiseerde reddingseenheid GEAS worden ingezet voor het zoek- en reddingswerk op zee. Aan het bestaande materieel op zee wordt het schip Duque de Ahumada toegevoegd, terwijl in de komende dagen ook bootbestuurders, monteurs en dronepiloten arriveren en de luchtvaartdienst een helikopter inzet. De Nationale Politie stuurt zes specialisten om migranten te registreren en identificeren, terwijl agenten van de oproerpolitie extra diensten draaien om de openbare orde te handhaven.

Hoeveel slachtoffers vielen er in zee?

Het drama achter de cijfers groeit met de uren. De Guardia Civil (Spaanse Burgerwacht) haalde donderdagavond nog twee lichamen uit zee, waarmee het dodental voor die dag op negen kwam. Rond het Centro de Estancia Temporal de Inmigrantes (opvangcentrum voor migranten) wachten intussen al meer dan duizend mensen op hulp, terwijl medische vakbonden waarschuwen dat de zorgcapaciteit van de stad ver over de grens van wat haalbaar is heen zit.

Biedt Brussel steun aan?

De crisis kreeg ook een Europees staartje. EU-commissaris voor Binnenlandse Zaken en Migratie Magnus Brunner liet minister Fernando Grande-Marlaska weten dat Brussel bereid is bij te springen, inclusief steun van Frontex (het Europees Grens- en Kustwachtagentschap). Brunner meldde tegelijk dat de Europese Commissie in gesprek blijft met Marokko om de gevaarlijke overtochten te voorkomen.

Wil Italië het Schengenverdrag met Spanje opschorten?

Ook Rome mengt zich in de kwestie: de Italiaanse regering onderzoekt naar verluidt of ze het vrije-verkeersakkoord met Spanje tijdelijk wil opschorten vanwege de omvang van de crisis. Binnen Ceuta zelf groeit de onvrede ook, met spontane protesten bij de Delegación del Gobierno en een fel communiqué van de Junta de Portavoces die harder ingrijpen eist, tot en met grenssluiting.

Wat merken Nederlanders en Belgen in Spanje ervan?

Wie in Zuid-Spanje woont of er op vakantie is, zal weinig van de crisis in Ceuta zelf merken; de stad ligt geïsoleerd en valt buiten de gangbare toeristenroutes. Wel voedt de escalatie het bredere migratiedebat, een thema dat ook al meespeelde bij de Andalusische regionale verkiezingen en de discussie rond de regularisatie van migranten zonder papieren. Eerder deze donderdag maakten Spanje en Marokko al bekend de uitzetting van illegaal binnengekomen migranten te willen versnellen. De situatie past bovendien in een breder patroon: waar het aantal irreguliere aankomsten dit jaar op de meeste plekken juist daalde, stegen de cijfers in Ceuta en op de Balearen fors, net als het aantal asielaanvragen dat Spanje in 2025 ontving. Of het leger de rust in Ceuta snel terugbrengt, moet de komende dagen blijken.