Als we naar de lange termijn kijken, zien we een onmiskenbare trend: ons continent warmt in een rap tempo op. Het jaar 2025 is daar een perfect – en helaas ook zorgwekkend – voorbeeld van. Wanneer je de kaart van Europa erbij pakt, zie je dat de cijfers bijna overal dieprood kleuren, wat aangeeft dat de temperaturen op grote schaal ver boven het gemiddelde uitkwamen.

Het bleef trouwens niet bij alleen de lucht boven ons hoofd; ook het zeewater rondom Europa was in 2025 opvallend warm. Die opwarming van de zee heeft een flinke vinger in de pap bij het ontstaan van extreem weer en beïnvloedt bovendien het leven onder water, zoals de vispopulaties. Op het land zagen we de effecten eveneens heel direct terug. Door de aanhoudende hitte veranderde de vegetatie in een soort tondeldoos, waardoor bosbranden op diverse plekken vrij spel hadden. Ondertussen raakten de waterreserves in de stuwmeren angstvallig leeg, een probleem dat in Zuid-Europa inmiddels structurele vormen begint aan te nemen.

Spanje spande dit jaar de kroon met hittegolven die maar niet van wijken wisten en temperatuurrecords die aan de lopende band sneuvelden. Hoewel Spanje de meest extreme pieken liet zien, was het beeld in de rest van Europa vergelijkbaar. In ongeveer 95 procent van het continent lag de temperatuur hoger dan wat we normaal vinden voor de tijd van het jaar. In Centraal- en Oost-Europa was het ook flink zweten, terwijl plekken waar het ‘normaal’ of koel bleef echt een zeldzaamheid waren geworden. Het gaat hier dus niet om een paar toevallige warme dagen, maar om een overduidelijk patroon dat zich over het hele continent uitstrekt.

Vooral het gebrek aan afkoeling tijdens de nachten maakte het dit jaar extra zwaar voor mens en natuur.

De verzamelde data geven ons misschien geen kant-en-klare oplossing, maar ze laten wel zien welke kant het opgaat. Het omgaan met extreme hitte en droogte is geen tijdelijke uitdaging meer, maar iets waar we onze samenleving structureel op moeten inrichten. De cijfers van 2025 laten weinig ruimte voor twijfel: de koers is gezet en dat vraagt om een nieuwe manier van kijken naar ons klimaat en onze watervoorraden.