Van half juli tot september duikt in bijna elk Spaans dorp onverwacht een verbena op: een volksfeest met livemuziek, drank en eten op het plein. Wie ‘s avonds door Spanje rijdt, komt er vroeg of laat middenin te staan.

Het gebeurt zomaar. Je rijdt door een gehucht van driehonderd inwoners en plotseling staat er een podium op het plein, hangen er lichtjes tussen de gebouwen en speelt een orkest tot diep in de nacht. Dit zijn de verbenas, ook wel fiestas populares (volksfeesten) genoemd, die van juli tot ver in september door heel Spanje worden gehouden. Ze worden georganiseerd door de bewoners van een dorp of wijk zelf, meestal op het centrale plein of bij de kerk, en trekken jong en oud.

Wie of wat er precies gevierd wordt, verschilt per plaats. Vaak draait het om de patroonheilige van het dorp, soms om de oogst of gewoon om het feit dat de zomer is aangebroken en de kinderen weer thuis zijn. De timing loopt door tot ver in augustus, wat niet toevallig samenvalt met de nationale feestdag op 15 augustus, midden in de drukste vakantieweek van het jaar. Overal in het land vullen dan pleinen zich met tafels, glazen en dansende buren.

Wat maakt een verbena anders dan een gewoon feest?

Het belangrijkste ingrediënt is bijna altijd livemuziek. Professionele orkesten en bands trekken de hele zomer van dorp naar dorp, soms drie of vier optredens per week. Ze spelen een mix van Spaanse pachanga (feestmuziek), cumbia en internationale hits, en zorgen dat iedereen van acht tot tachtig uiteindelijk op de dansvloer belandt. Bij grotere versies van dit soort feesten schuift het programma ook op richting festivals: juli alleen al staat in Spanje bol van San Fermín, Mad Cool en de patroonsfeesten aan de kust, en dat momentum houdt de rest van de zomer aan in kleinere vorm.

Wie zorgt voor de sfeer op het plein?

Naast de muziek draait alles om eten en drinken. Kramen verkopen bocadillos (belegde broodjes), gegrild vlees en bier, terwijl in het noorden van het land op menig feest ook een schenkkan met een gekruide wijnpunch rondgaat, de zogeheten zurracapote, een streekdrankje uit La Rioja dat inmiddels ver buiten die regio populair is. Elders in Spanje wordt in mei alweer een heel andere traditie gevierd, zoals de Moros y Cristianos-optochten aan de Costa Blanca, maar het patroon is steeds hetzelfde: muziek, eten, drank en een gemeenschap die zich even helemaal openstelt.

Waar hoor je de muziek van dit moment?

Wie een moderne verbena bezoekt, hoort tegenwoordig niet alleen traditionele orkesten. Steeds vaker draaien dj’s tussendoor de nieuwste Spaanse hits, van reggaeton tot flamenco-pop. Namen als Rosalía, Quevedo en Aitana klinken inmiddels net zo hard uit de speakers op het dorpsplein als op de grote festivals, en dat mengsel van oud en nieuw is precies wat een verbena zo levendig houdt.

Wat betekent dit voor jou als Nederlander of Belg in Spanje?

Voor wie een huis heeft in een klein dorp, is een verbena zelden aan te kondigen. Vaak hoor je het orkest al soundchecken voordat er ergens een affiche hangt. Slaap dus niet te licht in de zomermaanden, want een feest kan zomaar tot vier uur ’s nachts doorgaan. Tegelijk is het een van de beste manieren om echt in contact te komen met de lokale gemeenschap. Ga gewoon staan kijken, bestel een drankje en laat je meevoeren. Niemand verwacht dat je de danspasjes kent, wel dat je meedoet met de sfeer.

Wie liever vanuit de achtertuin al in de stemming komt, kan onderweg naar het volgende dorpsfeest de Spotify-afspeellijst met de bekendste verbena-hits opzetten. Ruim zes uur muziek, samengesteld door de orkesten die zelf op deze feesten spelen, en genoeg om de hele rit mee te zingen.