Wie na 1 november met alleen een vroegpensioen naar Spanje verhuist, kan geen beroep meer doen op het CAK en moet zelf een zorgverzekering regelen. Goed nieuws: de Spaanse oplossing, het convenio especial (vrijwillige zorgpolis), kost slechts 60 euro per maand en is vaak goedkoper dan de oude CAK-bijdrage.

Het gaat om een groep die tot voor kort probleemloos meeverzekerd bleef via de Nederlandse buitenlandregeling: mensen die vervroegd stoppen met werken en met een vroegpensioen, RVU-uitkering of wachtgeld naar Spanje vertrekken. Vanaf 1 november 2026 geven alleen nog AOW, Anw, WAO, WIA en Wajong toegang tot een zorgverzekering via het CAK. Wie al klant is, behoudt zijn rechten, maar nieuwkomers met een vroegpensioen vallen buiten de boot.

Voor deze groep betekent het dat ze zelf dekking moeten regelen tot de AOW-leeftijd, die in 2026 en 2027 op 67 jaar ligt. Wie op zijn 61ste stopt met werken, moet dus zes jaar overbruggen. Het nieuwsmedium Welingelichte Kringen zocht uit wat dat in Spanje, Portugal en Frankrijk daadwerkelijk kost, en de uitkomst valt voor Spanje relatief mee.

Wat is het convenio especial en wat kost het?

Spanje heeft voor deze specifieke groep een nette oplossing: het convenio especial (vrijwillige aansluiting bij het publieke zorgstelsel). De prijs ligt landelijk vast, ongeacht inkomen of pensioen: 60 euro per maand onder de 65 jaar en 157 euro per maand vanaf 65 jaar. Geen eigen bijdragen voor de behandeling zelf, geen wachttijden en geen uitsluiting van aandoeningen die je al had voordat je je aanmeldde. Voor een zestiger met een paar kwaaltjes is dat laatste goud waard, want particuliere verzekeraars vragen wél naar je medische voorgeschiedenis.

Er zit wel een stevige drempel in de regeling. Je moet ingeschreven staan bij de gemeente via het empadronamiento en een jaar aantoonbaar verblijf hebben opgebouwd. Verblijf elders in de EU telt daarbij in principe mee, dus de jaren die je al in Nederland woonde, zouden moeten meetellen, al is dat een interpretatie van de regel en geen garantie die Madrid je zwart op wit geeft. Let bovendien op: medicijnen die je buiten het ziekenhuis haalt bij de farmacia (apotheek), komen bij het convenio especial volledig voor eigen rekening.

Hoe verhoudt dit zich tot een particuliere polis?

Wie liever direct particulier verzekert, betaalt bij de grote verzekeraars tussen de 74 en 180 euro per maand. DKV rekent 74 euro voor de leeftijdsgroep 50 tot 64 jaar, Adeslas vroeg voor zijn seniorenpolis 82 tot 89 euro, en de speciale residentenpolis van Sanitas, die voldoet aan de eisen voor inschrijving bij de vreemdelingenpolitie, kost 179,50 euro per maand. Op Ibiza loopt een vergelijkbare Sanitas-polis zelfs op tot 295 euro, wat aangeeft hoe groot de regionale verschillen kunnen zijn.

Het probleem van particuliere polissen zit niet in de prijs, maar in de toegang. Het CAK vroeg nooit naar je bloeddruk of medische geschiedenis; een Spaanse particuliere verzekeraar doet dat wel. Aandoeningen die je al had en niet meldde, worden uitgesloten van dekking. Wachttijden bij een seniorenpolis kunnen oplopen tot acht maanden voor precies de zorg waarvoor je een verzekering afsluit: ziekenhuisopname, prothesen, chemotherapie en dialyse.

Was het CAK eigenlijk goedkoper?

Hier wordt het verrassend voor wie de wijziging als pure aanslag op de portemonnee ziet. De oude CAK-verdragsbijdrage was namelijk geen vast bedrag, maar een percentage van je pensioen. Voor Spanje geldt een woonlandfactor van 0,4408. Reken dat uit voor een bruto vroegpensioen van 45.000 euro per jaar, en je komt op ongeveer 287 euro per maand aan CAK-bijdrage. Bij 30.000 euro pensioen was dat 229 euro per maand.

Zet die bedragen naast de 60 euro van het convenio especial, en de conclusie is ongemakkelijk: voor wie een behoorlijk vroegpensioen heeft, was Nederland niet de goedkope optie, maar juist de dure. De rekening gaat voor de meeste emigranten dus omlaag, alleen de garantie van acceptatie verdwijnt met het CAK mee.

Wat kun je nu al doen als je dit najaar emigreert?

• Onderzoek of vertrek én aanmelding bij het CAK vóór 1 november haalbaar zijn; uitstel kost mogelijk zes jaar dekking via het oude systeem.
• Vraag nu al bij een Spaanse verzekeraar een gezondheidsverklaring en premievoorstel aan, zodat je weet of je wordt geaccepteerd.
• Ga na of je gemeente en regio het convenio especial soepel afgeven, en welk bewijs van een jaar verblijf men precies verlangt.
• Vraag vóór vertrek het formulier E104 of S040 aan bij je Nederlandse zorgverzekeraar; dit bewijst je verzekeringsverleden.

Voor Nederlanders die toch al langer nadenken over vervroegd emigreren, verandert dit de rekensom niet fundamenteel. Wie zijn AOW-opbouw op orde heeft en zich goed laat informeren, ontdekt dat de Spaanse zorg met het convenio especial betaalbaar én toegankelijk blijft, mits je de jaar-eis en de medicijnkosten goed meerekent in je budget. Ook voor wie al met pensioen in Spanje geniet is het een goed moment om de eigen zorgdekking nog eens na te lopen, zeker na de recente onduidelijkheid rond de exacte overgangsregels.