Veertig Nederlandse brandweerlieden vertrekken tussen 15 juli en 15 augustus naar Catalonië. Ze ondersteunen de Spaanse brandweer tijdens wat een zware bosbrandzomer dreigt te worden.

De Europese Commissie maakt zich op voor een zomer met een hoog risico op natuurbranden. Daarom betaalt en coördineert Brussel de inzet van brandweerlieden, blusvliegtuigen en experts in Zuid-Europa. Veertien lidstaten sturen samen 777 manschappen naar gebieden met verhoogd risico in Cyprus, Griekenland, Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal.

Voor Spanje betekent dat onder meer Nederlandse versterking. Een ploeg van veertig brandweerlieden strijkt komende zomer een maand lang neer in Catalonië, de regio rond Barcelona en de Costa Brava. Ze helpen de lokale diensten en trainen zichzelf in de bestrijding van natuurbranden, een type vuur dat in Nederland nog relatief zeldzaam is.

Waarom stuurt Nederland brandweerlieden naar Spanje?

Brandbestrijding is in principe een nationale taak. Maar wanneer een brand de eigen capaciteit overstijgt, kunnen andere Europese landen bijspringen via een gezamenlijk noodmechanisme. Dit voorjaar deden Nederland en Tsjechië daar zelf al een beroep op. De Eurocommissaris voor Crisisbeheer wees erop hoe vroeg dat was: volgens haar gebeurde dat al in april, en wat vroeger de uitzondering was, noemt ze nu de nieuwe realiteit.

Dat mechanisme bestaat sinds 2001 en is intussen 830 keer in werking gesteld. Waar het eerder zo’n twintig keer per jaar werd geactiveerd, gebeurde dat de afgelopen jaren ruim zestig keer. Na de dodelijke bosbranden in Portugal en Griekenland in 2017 en 2018 versterkte de Unie haar crisisbeheer. In 2019 zag de Europese blusdienst rescEU (de gezamenlijke Europese reserve aan blusvliegtuigen en teams) het licht.

Wat doen de Nederlanders precies in Catalonië?

De ploeg blijft tussen 15 juli en 15 augustus in de regio. Ze ondersteunt de Catalaanse Bombers (brandweer) bij grote branden en doet ervaring op die straks ook in eigen land van pas komt. Catalonië is geen willekeurige keuze. Vorige zomer woedde er nog een grote brand in de Catalaanse provincie Tarragona, die ruim 2.900 hectare verwoestte.

De timing valt midden in het Spaanse hoogseizoen. Veel Nederlanders en Belgen zitten dan juist aan de Costa Brava of Costa Dorada. Extra blusploegen in de buurt zijn dus geen overbodige luxe, zeker omdat Spanje vorig jaar de fase van pre-noodsituatie uitriep toen het vuur op meerdere plekken tegelijk oplaaide.

Hoe groot is het brandgevaar deze zomer?

De vooruitzichten stemmen niet gerust. De Spaanse weerdienst AEMET (Agencia Estatal de Meteorología, het staatsmeteorologie-agentschap) verwacht opnieuw een warmer dan gemiddelde zomer. Sommige analisten gaan verder en voorzien al een eerste hittegolf begin juli. Daar komt nog het superniño-fenomeen bovenop, dat het risico op droogte en branden vergroot.

De cijfers van vorig jaar onderstrepen de zorg. 2025 ging de boeken in als een rampjaar voor bosbranden: bijna 355.000 hectare natuur ging in vlammen op, het hoogste cijfer in meer dan dertig jaar. Lahbib vatte de Europese aanpak kernachtig samen met de opmerking dat de beste brand de brand is die nooit ontstaat. In Cyprus opent daarom een nieuw brandweerstation, gericht op preventie.

Waarom betaalt Nederland mee, terwijl het zelf weinig krijgt?

Nederland beschikt zelf niet over Europese blusmiddelen zoals vliegtuigen of een gespecialiseerd natuurbrandteam. Landen als Duitsland, Frankrijk en Zweden hebben die wel. De blusvloot staat ook deze zomer vooral in het zuiden gestationeerd. Het kabinet steunt de plannen van de Commissie, maar dringt aan op een eerlijkere verdeling van de rescEU-middelen, zodat elke lidstaat profiteert van de samenwerking. De Nederlandse uitzending naar Catalonië past in die filosofie: wie nu helpt blussen, leert tegelijk hoe je een natuurbrand thuis aanpakt.