Het klimaatverschijnsel El Niño dreigt dit jaar uit te groeien tot een historisch sterke variant, het zogeheten superniño, en wetenschappers waarschuwen dat dit de zomer van 2026 in Spanje nog heter kan maken dan die al belooft te worden.

Het Europese weercentrum ECMWF heeft de kans dat El Niño dit jaar officieel wordt uitgeroepen inmiddels geraamd op meer dan 80 procent. De Amerikaanse weerorganisatie NOAA en het IRI van de Universiteit van Columbia komen tot vergelijkbare conclusies. Wat begon als een wetenschappelijke discussie op vakcongressen is de afgelopen weken uitgegroeid tot een onderwerp dat in Spanje breed in de media belicht wordt, soms met meer drama dan nodig.

Maar wat betekent dit nu precies voor wie in Spanje woont of deze zomer naar het land afreist?

Wat is een superniño eigenlijk?

El Niño is de warme fase van het klimaatpatroon dat bekendstaat als ENSO (El Niño-Oscilación del Sur). Het verschijnsel ontstaat wanneer het zeewater in het tropische deel van de Stille Oceaan abnormaal warm wordt. Die warmte verplaatst zich van het oceaanoppervlak naar de atmosfeer en verstoort windpatronen en neerslag wereldwijd. Van een superniño spreekt men pas als de afwijking van de oppervlaktewatertemperatuur minstens twee graden boven de klimatologische norm uitkomt en dat minimaal drie opeenvolgende maanden aanhoudt.

Volgens de meest recente modellen van het ECMWF — gepubliceerd op 5 mei — zullen alle scenariolijnen in de zomermaanden de drempel van +0,5 graden overschrijden. Dat is het minimum om El Niño officieel te verklaren. Het piekmoment voor de intensiteit van het fenomeen wordt verwacht in het najaar en de winter, niet tijdens de zomer. Toch groeit de ongerustheid, want in de modellen duiken voor de periode september tot november waarden op van +2,5 tot zelfs +3 graden boven de norm — niveaus die zelfs de beruchte El Niño-episodes van 1997 en 2015 overtreffen.

Wordt de zomer in Spanje dan echt infernaal?

Hier is nuance op zijn plaats. Nieuwsmedium 20minutos berichtte uitgebreid over het superniño-fenomeen en de mogelijke gevolgen voor Spanje, maar experts manen tot voorzichtigheid. Het verband tussen dit fenomeen en het weer in Spanje is veel zwakker dan sommige koppen doen vermoeden, en de AEMET (Agencia Estatal de Meteorología, het Spaanse weerinstituut) heeft benadrukt dat het te vroeg is om met vertrouwen uitspraken te doen over de directe effecten.

Dat neemt niet weg dat de zomer van 2026 sowieso warmer dan normaal dreigt te worden. De seizoensprognoses van het ECMWF geven aan dat de zomer tussen één en twee graden boven normaal kan uitkomen, ongeacht het El Niño-fenomeen. Eerder berichtte SpanjeVandaag al over een hittekoepel die in mei de temperaturen opjoeg tot 38 graden — een voorbode van wat er nog kan komen.

De jonge Spaanse weeranalist Jorge Rey, die in Spanje bekendstaat als de niño meteorólogo, voorspelde eerder via zijn YouTube-kanaal al dat de zomer van 2026 heel, heel heet wordt, met de eerste echte hittegolf al begin juli. Zijn methode — de eeuwenoude cabañuelas — staat los van de wetenschappelijke modellen, maar zijn conclusie strookt opvallend goed met de officiële prognoses.

Wanneer wordt de klap het hardst gevoeld?

De zwaarste gevolgen voor Europa worden verwacht in het najaar en de winter, als het effect van de vertraagde oceaanopwarming zich begint te vertalen in verstoringen van de atmosferische circulatie. De poolstraalstroom kan dan sterke golvingen vertonen, waardoor periodes van stabiliteit en droogte afgewisseld worden met buien en extremere neerslaggebeurtenissen.

Voor Spanje betekent dit concreet: een groter risico op bosbranden deze zomer, gevolgd door mogelijk instabiele en natte herfstmaanden. Na het rampzalige brandseizoen van 2025 — waarbij bijna 400.000 hectare natuur verloren ging — heeft de Spaanse overheid dit jaar meer dan 70 vliegtuigen, drones en de UME (Unidad Militar de Emergencias, de militaire noodeenheid) ingezet. Spanje trekt alles uit de kast voor het bosbrandseizoen en de campagne begint dit jaar al op 1 juni.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor mediterrane landen als Spanje betekenen twee opeenvolgende jaren met bovengemiddeld hoge mondiale temperaturen doorgaans langere en intensere zomers, vroegere lentes en zachtere herfsten — met directe gevolgen voor landbouw, waterbeheer, volksgezondheid en bosbrandbeheer.

Wie deze zomer naar Spanje gaat of hier al woont, doet er goed aan de adviezen van de AEMET serieus te nemen. Vermijd inspanning tijdens de heetste uren van de dag, houd altijd voldoende water bij de hand en volg lokale waarschuwingen op. Wie in een bosbrandgevoelig gebied woont of verblijft — denk aan de bergen van Galicië, Castilla y León of de kust van Valencia — let extra op de alertas (waarschuwingen) van de Guardia Civil (nationale politie) en de regionale brandweerkorpsen.

Het superniño is geen garantie voor een rampzomer. Maar het klimaat in Spanje warmt sowieso op, zoals ook de cijfers over 2025 al lieten zien. Het fenomeen in de Stille Oceaan is in dat licht eerder een extra aanwakkerend briesje op een al gloeiende vlakte.