In Pamplona staan sinds juni acht-in-één-flitskasten (ook wel radar genoemd) met kunstmatige intelligentie die niet alleen snelheid meten. Ze beboeten ook bellen, geen gordel, door rood rijden en verboden manoeuvres.

Pamplona, de hoofdstad van Navarra, is de eerste Spaanse stad die dit type radar inzet. Het Ayuntamiento (gemeentebestuur) kocht vier toestellen die met een kleurencamera, kentekenherkenning en slimme software véél meer registreren dan een gewone flitspaal. Het Spaanse zakenmedium El Economista bericht dat de apparaten sinds deze maand draaien, nadat het Centro Español de Metrología (Spaans centrum voor metrologie) ze had goedgekeurd.

De gemeente koos voor deze technologie, omdat klassieke snelheidscontroles maar één ding meten, terwijl in de stad veel ongelukken juist door afleiding en risicovolle manoeuvres ontstaan. Eén toestel doet nu het werk van een hele ploeg verkeersagenten, zonder pauze en zonder vermoeidheid.

Wat kan deze radar precies zien?

Het apparaat herkent acht soorten overtredingen tegelijk. Naast te hard rijden ziet het of een bestuurder zijn gordel draagt, of iemand een telefoon vasthoudt, of een auto door rood rijdt, een zebrapad blokkeert, een verboden draai maakt, onreglementair van rijstrook wisselt of stopt in een cebreado amarillo (gele gearceerde zone). Ook tegen het verkeer in rijden valt op.

De camera werkt in beide richtingen en over meerdere rijstroken, zowel bij naderend als bij wegrijdend verkeer. Snelheden van 10 tot 320 km/u registreert het toestel zonder moeite, met aparte limieten per rijstrook. Het apparaat staat de hele dag buiten en functioneert tussen -30 en 70 graden, dus hitte of vorst maakt niets uit.

Wie denkt dat hij zo’n controle wel ziet aankomen, komt bedrogen uit. De grijze cabine die iedereen kent, verdwijnt. In plaats daarvan hangt er een compact kastje op hoogte aan een stoplicht of verkeersbord, lastig te herkennen voor de gemiddelde automobilist. Voor wie gewend is aan trajectcontroles en mobiele flitsers is dit een ander soort tegenstander. Hoe streng de marges bij snelheid uitvallen, leggen we eerder uit in dit artikel over de drempel waarbij een radar in een 30 km/u-zone bekeurt.

Waar staan de eerste exemplaren?

De vier toestellen staan op vier drukke punten in Pamplona: de Avenida del Ejército, de Avenida de Gipuzkoa bij de Puente de Oblatas, de calle Sadar en het Paseo de Santa Lucía. Het zijn locaties waar auto’s, motoren, fietsen, steps en voetgangers elkaar dicht op de huid zitten, precies de plekken waar een verkeerde draai of een blik op de telefoon snel misgaat.

De Dirección General de Tráfico (DGT, de Spaanse verkeersdienst) kijkt met belangstelling mee. Mocht de proef in Pamplona aanslaan, dan is uitbreiding naar andere steden en wegen een kwestie van tijd. Spanje zet de laatste jaren stevig in op technologie achter het stuur, denk aan de V16-noodlamp die de gevarendriehoek vervangt en aan de campagnes die zorgden voor een recordbedrag aan verkeersboetes.

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische bestuurders?

Voor wie met een Nederlands of Belgisch kenteken door Spanje rijdt, verandert er in de praktijk veel. Boetes reizen tegenwoordig moeiteloos de grens over via Europese gegevensuitwisseling, en de bedragen vallen niet mee. Bellen achter het stuur kost 200 euro, net als door rood rijden of geen gordel dragen. Het aantal boetes voor telefoongebruik tijdens het rijden loopt al jaren op.

Het puntensysteem op het rijbewijs raakt alleen wie een Spaans rijbewijs heeft, dus residenten. Toeristen ontkomen aan puntenaftrek, maar de rekening komt evengoed in de bus. Op vakantieroutes zijn dit soort controles berucht, zoals de flitspaal bij Platja d’Aro aan de Costa Brava elk jaar opnieuw bewijst. En in tegenstelling tot de gevarendriehoek, die buitenlandse auto’s gewoon mogen blijven gebruiken, kent deze radar geen uitzonderingen op kenteken.

Voorlopig blijft het bij Pamplona. Maar wie deze zomer door een Spaanse stad rijdt, doet er goed aan beide handen aan het stuur te houden en de telefoon in de tas te laten.