Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen zonder te werken of met pensioen te zijn, kunnen zich vrijwillig aansluiten bij het openbare zorgstelsel via de convenio especial de prestación de asistencia sanitaria. De maandelijkse bijdrage bedraagt 60 euro onder de 65 jaar en 157 euro vanaf 65 jaar.

De regeling is bedoeld voor economisch niet-actieve buitenlanders die in Spanje wonen en geen recht hebben op de publieke gezondheidszorg via werk, pensioen of een ander Europees stelsel. Het gaat dus vooral om jongere gepensioneerden zonder AOW-leeftijd, zelfstandigen zonder inkomen, of mensen die simpelweg (nog) niet werken. Het convenio especial wordt afgesloten bij de Servicio Autonómico de Salud, de regionale gezondheidsdienst, van de regio waar iemand staat ingeschreven.

Belangrijk om te weten: het Convenio Especial verleent recht op gezondheidszorg binnen het openbare gezondheidszorgsysteem, niet binnen de particuliere of private gezondheidszorg. Voor toegang tot die laatste is een particuliere verzekering vereist.

Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid, het Ministerio de Sanidad, regelt de voorwaarden landelijk, al voert elke autonome regio de aanvraag zelf uit. De regeling bestaat sinds 2013 en is vastgelegd in Real Decreto 576/2013. Wie voldoet aan de voorwaarden, krijgt tegen betaling toegang tot vrijwel het volledige pakket van het Spaanse zorgstelsel, zonder wachttijden en zonder medische selectie vooraf.

Wat is de convenio especial precies?

De convenio especial de prestación de asistencia sanitaria is een overeenkomst waarmee iemand zich tegen betaling aansluit bij het Sistema Nacional de Salud (SNS), het Spaanse openbare zorgstelsel. Anders dan een particuliere polis vraagt de overheid geen medische vragenlijst en werkt de regeling zonder wachttijd voor bestaande aandoeningen. Wie zich inschrijft, krijgt vrijwel dezelfde toegang tot huisartsen, specialisten en ziekenhuizen als Spaanse burgers die via werk of pensioen verzekerd zijn.

Belangrijk om te weten: de Tarjeta Sanitaria Europea (Europese zorgpas) geeft geen recht op deze regeling. Die kaart dekt alleen tijdelijke, onvoorziene zorg tijdens een verblijf en telt niet als geldige verzekering om je in Spanje te vestigen.

Wie kan zich aansluiten?

Om in aanmerking te komen, gelden drie voorwaarden. Ten eerste moet je minimaal een jaar aaneengesloten in Spanje wonen, direct voorafgaand aan de aanvraag. Perioden waarin je in een ander EU-land, in de Europese Economische Ruimte, Zwitserland of het Verenigd Koninkrijk woonde, tellen daarbij mee. Ten tweede moet je op het moment van aanvragen staan ingeschreven bij een Spaanse gemeente, de zogeheten empadronamiento. Wie deze stap nog moet zetten, leest hier hoe de inschrijving bij de gemeente in zijn werk gaat. Ten derde mag je nergens anders recht hebben op publieke zorgdekking, niet via Spaanse regelgeving, niet via Europese verordeningen en niet via een bilateraal verdrag.

Wie heeft het convenio especial niet nodig?

Ontvang je een staatspensioen uit Nederland of België? Dan heb je de regeling meestal niet nodig. Met het formulier S1, aan te vragen bij je zorgverzekeraar of de SVB, krijg je toegang tot de Spaanse zorg met de rekening bij je herkomstland. Ook wie al vijf jaar onafgebroken legaal in Spanje woont, bouwt automatisch permanent verblijfsrecht op en daarmee toegang tot het SNS met publieke middelen, zonder de convenio especial. Wie deze stap overslaat en meteen alle papierwerk in kaart wil brengen, vindt een compleet overzicht in de checklist met honderd aandachtspunten voor emigreren naar Spanje.

Wat kost de convenio especial?

De maandelijkse bijdrage hangt puur af van leeftijd, niet van inkomen, woonplaats of gezondheid.

• Onder de 65 jaar: 60 euro per maand
• Vanaf 65 jaar: 157 euro per maand

Voor een echtpaar onder de 65 jaar komt dat neer op 120 euro per maand samen, wat aanzienlijk lager ligt dan de meeste particuliere polissen voor die leeftijdsgroep. Voor 65-plussers ligt de vergelijking lastiger: particuliere seniorenpolissen beginnen soms al vanaf 39 euro per maand, zoals blijkt uit de speciale zorgverzekering voor buitenlanders boven de 60 die eerder op deze site aan bod kwam. Wie ouder is, doet er dus goed aan om beide opties naast elkaar te leggen voordat de knoop wordt doorgehakt.

Welke zorg valt eronder?

Het convenio especial geeft toegang tot vrijwel het volledige basispakket van het SNS: huisartsenzorg, specialistische zorg, ziekenhuisopnames, operaties, revalidatie en spoedvervoer, zowel poliklinisch als klinisch. Er geldt geen eigen bijdrage en geen wachttijd voor de start van de dekking.

Een paar zaken vallen buiten de regeling en komen volledig voor eigen rekening: medicijnen buiten het ziekenhuis, orthopedische hulpmiddelen, dieetproducten en niet-spoedeisend ziekenvervoer. Voor die kosten kiezen sommige mensen alsnog voor een kleine aanvullende polis.

De zorgpas geeft ook toegang tot zorg in andere Spaanse regio’s bij tijdelijk verblijf, en tijdens een verblijf elders in de EU, de EER, Zwitserland of het Verenigd Koninkrijk via een tijdelijk vervangend certificaat van het INSS, het Spaanse socialezekerheidsinstituut.

Welke documenten heb je nodig?

Voor de aanvraag zijn een aantal bewijsstukken verplicht:

• Een geldig identiteitsdocument: paspoort, NIE of verblijfskaart
• Bewijs van minimaal een jaar aaneengeschakeld woonachtig zijn in Spanje of elders in de EU/EER/Zwitserland/VK, bijvoorbeeld via een politiecertificaat of consulaire verklaring
• Een certificaat van inschrijving bij de gemeente (empadronamiento)
• Voor sommige nationaliteiten: een verklaring dat er geen recht bestaat op export van zorgdekking vanuit het thuisland

Wie het NIE-nummer nog moet regelen, hoeft daarvoor niet per se al in Spanje te zijn. Het is namelijk mogelijk om het NIE-nummer al vanuit Nederland of België aan te vragen, via het consulaat of met een volmacht.

Waar sluit je de overeenkomst af?

De aanvraag verloopt via de gezondheidsdienst van de autonome regio waar iemand ingeschreven staat: bijvoorbeeld de Consejería de Salud in Andalucía, IB-Salut op de Balearen of de GVA Santitat in de Comunidad Valenciana (Valencia-regio), SCS op de Canarische Eilanden en CatSalut in Catalonië. Elke regio hanteert een eigen loket en soms een eigen digitale procedure, dus wie twijfelt, checkt het beste vooraf bij het regionale gezondheidsportaal welke stukken nodig zijn:

• Andalusië
• Balearen
• Canarische Eilanden
• Valencia-regio
• Catalonië

Wie nog helemaal aan het begin van het traject staat en niet weet waar te beginnen met NIE, empadronamiento en Seguridad Social, vindt een volledig overzicht in het stappenplan voor toegang tot de Spaanse gezondheidszorg.

Convenio especial of particuliere verzekering?

Voor wie relatief gezond is en onder de 65 valt, is de convenio especial vaak de voordeligste route naar volwaardige zorgdekking, zonder medische keuring en zonder uitsluitingen voor bestaande klachten. Boven de 65 jaar loont het de moeite om prijzen te vergelijken, want particuliere seniorenpolissen kunnen in sommige gevallen goedkoper uitpakken, al is de dekking dan vaak minder ruim dan bij het SNS. Wie twijfelt, doet er verstandig aan om beide opties op papier naast elkaar te zetten voordat de aanvraag de deur uitgaat, want eenmaal aangesloten geldt de bijdrage per kalenderjaar.