Duizenden bewoners van het Mallorcaanse Sóller trokken zaterdag de straat op tegen onbetaalbare huizenprijzen en de gevolgen van massatoerisme. De manifestatie volgde nog geen twee weken na de historische protestmars in Palma.

Onder het motto “Sóller al límit” (Sóller op de grens) liepen zaterdag tussen de 1.000 en 2.500 mensen door het historische centrum van dit bergdorp aan de voet van de Serra de Tramuntana. De organisatie, de jongerenbeweging Moviment Jove de Sóller samen met het platform Menys Turisme, Més Vida, kreeg steun van maar liefst 80 lokale organisaties. De tocht begon om 10.00 uur op de Plaça dels Estiradors en trok via de winkelstraat Carrer de Sa Lluna naar het gemeentehuis.

De aanleiding is bekend terrein voor wie SpanjeVandaag volgt: Sóller behoort tot de Mallorcaanse gemeenten die het zwaarst gebukt gaan onder de druk van toerisme, de wildgroei aan vakantieverhuur, stijgende huizenprijzen, vastgoedspeculatie en dichtgeslibde wegen. Volgens het Spaanse nieuwsmedium elDiario.es, dat uitgebreid verslag deed van de protestmars, gaat het niet langer alleen om jongeren die het huis uit willen. Ook werkende gezinnen komen inmiddels in de knel.

Wat maakte deze protestmars zo bijzonder?

Wat opviel, was hoe de route zelf onderdeel werd van de boodschap. Terwijl de menigte door de Carrer de Sa Lluna trok, passeerden de demonstranten winkelpuien met opschriften als “Best specialty coffee” en “Fine Majorcan wines”, bijna uitsluitend in het Engels en gericht op de toeristische bezoeker. Precies dat contrast tussen de historische winkelstraat en het huidige, sterk op de toerist gerichte winkelaanbod, vormde een stille aanklacht op zich.

De spandoeken logen er niet om. “Idealista: 6.581 euro per vierkante meter. Dit is geweld”, stond op een van de borden, verwijzend naar de bekende Spaanse huizensite. Andere leuzen luidden: “Wie van Mallorca houdt, kan het zich niet veroorloven” en “Zonder dak, geen dorp”. Opvallend was ook een spandoek met beroepen als kelner, kok, taxichauffeur, arts en visser onder het motto “Ook wij zijn”, een boodschap dat óók mensen die van het toerisme leven de gevolgen van het huidige model voelen.

Hoe groot is de wooncrisis in Sóller precies?

De cijfers achter het protest zijn hard. In Sóller staan 54 onbebouwde bouwpercelen leeg, samen goed voor zo’n 80.800 vierkante meter, naast 1.119 leegstaande woningen. Tegelijkertijd is bijna 39 procent van de woningen in handen van eigenaren met twee of meer panden. Buitenlandse eigenaren bezitten inmiddels 1.276 woningen, bijna één op de vijf, een aandeel dat 3,5 keer hoger ligt dan het Spaanse gemiddelde. Een gewone woning in Sóller kan tegenwoordig oplopen tot meer dan vier miljoen euro.

Voor Nederlanders en Belgen die overwegen een tweede huis op Mallorca te kopen, is dit geen onbelangrijk detail: juist deze categorie kopers ligt onder vuur in het maatschappelijke debat, ook al richt de kritiek zich formeel op speculatie en niet op individuele huizenbezitters. Wie een aankoop overweegt, doet er goed aan zich bewust te zijn van de lokale gevoeligheid rond het thema. Hoe schrijnend de woningnood inmiddels is, bleek eerder al uit het feit dat steeds meer mensen op Mallorca noodgedwongen in een camper wonen, omdat een normale huurwoning onbereikbaar is geworden.

Waarom trekt juist Sóller nu aan de bel?

Sóller was tot de jaren negentig alleen bereikbaar via 70 haarspeldbochten door de Serra d’Alfàbia, of per boot. De aanleg van de tunnel eind vorige eeuw, ooit omstreden vanwege een corruptieschandaal rond de toenmalige regiopresident, opende het dal definitief voor massatoerisme. Diezelfde bergwegen zorgen tegenwoordig voor een heel ander soort overlast: SpanjeVandaag schreef eerder al over de groeiende stroom fietstoeristen rond Sóller, waar automobilisten steeds vaker vastlopen achter pelotons wielrenners.

Bartomeu Miró van de actiegroep SOS Sóller, actief sinds 2024, verwoordde het kernprobleem tegenover elDiario.es kernachtig: mensen die in Sóller werken, kunnen er niet meer wonen. Er ontstaan volgens hem “getto’s van mensen die hier komen werken, maar niet kunnen wonen”. Sóller staat daarmee niet op zichzelf: het dorp is één van de plekken die opduiken in het overzicht van Spaanse bestemmingen die dreigen te bezwijken onder massatoerisme, van Menorca tot Baskenland.

Sluit dit aan bij eerdere protesten op het eiland?

Zeker. De organisatoren verwezen expliciet naar de grote demonstratie van 26 juli in Palma, waar naar eigen zeggen meer dan 70.000 mensen aan deelnamen. Ze veroordeelden het politieoptreden tijdens die protestmars en beloofden dat het “vreedzame burgerbewegen” zich niet laat intimideren. De sprekers riepen op tot naleving van artikel 47 van de Spaanse grondwet, dat de overheid verplicht speculatie tegen te gaan en toegang tot fatsoenlijke huisvesting te waarborgen.

De gemeente Palma probeert intussen zelf al maatregelen te nemen tegen de toeristendruk: eerder meldde SpanjeVandaag dat Palma nieuwe vakantieverhuur volledig verbiedt en paal en perk stelt aan feestboten in de haven. Toch is het beeld genuanceerder dan het soms lijkt: SpanjeVandaag concludeerde eerder dat toeristen ondanks alle protesten gewoon welkom blijven in Spanje, en dat de woede zich vooral richt tegen uitblijvend beleid, niet tegen bezoekers zelf.

De manifestatie eindigde bij het gemeentehuis met een manifest en een gezamenlijke leus: “Wie van deze grond houdt, verkoopt hem niet, verdedigt hem.” De organisatoren kondigden aan de druk vast te houden, op alle eilanden.