Ruim een derde van de Spanjaarden rookte het afgelopen jaar, terwijl het gebruik van vapes snel oprukt. De jarenlange daling van het tabaksgebruik lijkt te haperen.

Dat meldt het nieuwsmedium Super Deporte op basis van de jongste landelijke cijfers over alcohol- en drugsgebruik. Volgens die gegevens rookte 37 procent van de bevolking tussen de 15 en 64 jaar het voorbije jaar minstens één sigaret. Een kwart, 26 procent, doet dat dagelijks. Het traditionele roken staat daarmee op het laagste niveau in dertig jaar, maar van uitroeien is geen sprake.

Tegelijk groeit het gebruik van elektronische sigaretten hard. Had in 2022 nog 12 procent van de Spanjaarden ooit een vape geprobeerd, inmiddels is dat 19 procent. Vooral jongeren stappen over op deze apparaten met hun zoete smaken en kleurrijke uiterlijk. Daar zit de zorg: de winst die Spanje boekte tegen de gewone sigaret dreigt verloren te gaan aan een nieuwe generatie nicotineproducten.

Hoeveel Spanjaarden roken er precies?

Achter dat gemiddelde schuilen flinke verschillen. Mannen roken meer dan vrouwen: ruim 40 procent van de mannen stak vorig jaar minstens één sigaret op, tegen bijna 33 procent van de vrouwen. De gemiddelde leeftijd waarop iemand begint, ligt nog altijd rond de zestien jaar. Ook per regio loopt het uiteen. In de Comunidad Valenciana (regio Valencia), het gebied rond de Costa Blanca, ligt het dagelijks tabaksgebruik boven het landelijk gemiddelde. Zeven op de tien rokers blijven trouw aan het pakje, terwijl shag aan populariteit wint onder jongeren.

Waarom stokt de daling?

Sinds de eerste strenge antirookwet van 2006 nam het aantal rokers stevig af. Twintig jaar later blijkt die trend te wankelen. Onderzoekers wijzen vooral naar de opkomst van vapes en verhitte tabak, producten die jongeren opnieuw aan de nicotine helpen. Artsen waarschuwen dat de risicoperceptie afneemt, omdat veel jongeren een vape niet als roken zien. Tabak blijft na alcohol de meest gebruikte verslavende stof van het land en eist nog altijd meer dan 50.000 levens per jaar.

Wat doet de overheid eraan?

De regering bereidt al jaren strengere regels voor. Het Ministerio de Sanidad (ministerie van Volksgezondheid) wil een strengere antitabakswet, met een rookverbod op horecaterrassen, in speeltuinen en bij de ingang van openbare gebouwen. Ook wil men wegwerp-vapers verbieden en e-sigaretten gelijkstellen aan gewone sigaretten. Een gevoeliger punt is de prijs. Spanje is een van de goedkoopste landen voor tabak, en het idee om de tabak fors duurder te maken ligt bij Hacienda (de Belastingdienst). Of en wanneer al die plannen ingaan, blijft onzeker, want eerst volgt een lange politieke procedure.

Wat merken Nederlanders en Belgen ervan?

Wie regelmatig naar Spanje komt, kent het beeld: op een vol terras hangt vaker rook dan thuis. Binnen geldt al sinds 2011 een streng verbod, maar buiten mag de sigaret nog. Dat verschil voel je meteen, en het past in de bredere horecagewoonten die in Spanje, Nederland en België uiteenlopen. Komt het terrassenverbod er, dan verandert dat straatbeeld ingrijpend. Voor de vele Nederlandse rokers die hun pakje goedkoop over de grens halen, kan een prijsverhoging straks ook in de portemonnee gaan tellen.