Duikers hebben voor het eerst een volwassen witte haai onder water gefilmd in de Middellandse Zee. De beelden ontstonden tijdens het opruimen van achtergelaten visnetten tussen Sicilië en Tunesië.

Een team van vrijwilligers haalde vorige week zogenoemde redes fantasma (spooknetten) weg bij een scheepswrak in de Straat van Sicilië, het stuk zee tussen Sicilië en de noordkust van Tunesië. Terwijl de duikers bezig waren met dat werk, verscheen er plotseling een volwassen witte haai voor hun lens. Het dier zwom rustig langs, vergezeld door een twaalftal gestreepte loodsvissen die vaak met grote roofvissen meereizen in de hoop op restjes.

De expeditie stond onder leiding van de stichting Healthy Seas, samen met de organisaties Ghost Diving en de Society for the Documentation of Submerged Sites (SDSS). De videobeelden zijn gemaakt door vrijwillig duiker Derk Remmers en werden maandag openbaar gemaakt. Volgens de betrokken onderzoekers gaat het om de eerste onderwateropname van een volwassen exemplaar van deze soort in de regio. Tot nu toe waren er wel waarnemingen vanaf boten, maar nooit eerder filmden duikers er een onder water.

Waarom is deze waarneming zo bijzonder?

De witte haai komt voor in de Middellandse Zee, maar ontmoetingen zijn uiterst schaars. Meestal gebeuren waarnemingen vanaf het wateroppervlak of indirect, via vangsten in netten. Een volwassen dier vrij zien rondzwemmen voor de camera is dan ook uitzonderlijk. Eerder dit jaar werd nog een jong exemplaar gevangen, wat al voor veel ophef zorgde: lees daarover in ons artikel over de jonge witte haai bij de Costa Blanca.

De populatie witte haaien in de Middellandse Zee staat al jaren onder druk. Overbevissing, vervuiling en het verdwijnen van prooidieren tasten de aantallen aan. Hoe groot de populatie precies is, weet niemand. Juist daarom levert elke waarneming waardevolle informatie op over de toestand van de zee.

Wat zijn spooknetten en waarom zijn ze gevaarlijk?

Redes fantasma zijn visnetten die schepen kwijtraken of achterlaten. Ze blijven jarenlang in zee hangen en blijven daarbij dieren vangen. De duikers troffen bij het wrak talloze dode dieren aan, waaronder veel zeeschildpadden. Volgens duiker Pascal van Erp kwam de haai waarschijnlijk juist op die dode vissen en dieren af die in de netten vastzaten.

Het Spaanse nieuwsmedium La Vanguardia bracht het verhaal samen met andere media uitgebreid naar buiten. Volgens Remmers raakt jaarlijks tussen de 1 en 10 procent van al het vistuig ter wereld verloren, wat kan oplopen tot meer dan een half miljoen ton per jaar. Vissers zoeken steeds vaker scheepswrakken op, omdat ze weten dat daar grotere vissen schuilen, vertelde Veronika Mikos, directeur van Healthy Seas. Daardoor belanden er nog meer netten op de zeebodem.

Loopt een zwemmer in Spanje gevaar?

Voor wie in Spanje de zee ingaat: nee, er is geen reden tot paniek. Aanvallen van witte haaien zijn in Spaanse wateren extreem zeldzaam, en de kans dat een zwemmer er een tegenkomt is verwaarloosbaar klein. Dat een dier af en toe opduikt, betekent niet dat de kust ineens vol roofvissen zit. Wil je weten waar haaien het vaakst gezien worden, dan vind je dat terug in ons overzicht van de gebieden in Spanje met de meeste kans op haaien.

Toch tonen incidenten aan dat het contact tussen mens en zeeleven kwetsbaar blijft. Vorig jaar kwam een duiker om door een zeldzame aanval van een normaal ongevaarlijke haaiensoort, en in 2025 haalde een visser per ongeluk een zeven meter lange beschermde reuzenhaai bij de Costa Brava uit zee. Stuk voor stuk zeldzame ontmoetingen die laten zien hoeveel zeeleven er nog onder de oppervlakte schuilgaat.