In het beschermde Cap de Creus mag er sinds vorig jaar niet meer vrij worden geankerd, en die fondeo-regels (het ankeren) zorgen deze zomer voor een openlijk conflict tussen natuurbeschermers en de toeristische sector. Boothuurders, duikscholen en gemeenten voelen zich buitenspel gezet door regels die hun omzet raken.

Het gaat om het Parc Natural de Cap de Creus, de ruige kaap ten noorden van Roses en Cadaqués aan de Costa Brava. Wie daar deze zomer met een boot rondvaart, merkt dat vrij ankeren in de belangrijkste baaien niet langer is toegestaan. Vaartuigen moeten aanmeren aan een van de 265 boeien, vaak tegen betaling en met reservering vooraf.

De aanleiding ligt bij het Pla Rector d’Ús i Gestió (PRUG), het beheerplan dat de Catalaanse regering vorig jaar zomer invoerde na jaren van discussie. Het Spaanse nieuwsmedium La Vanguardia meldt dat de spanning tussen milieubeschermers en de nautische sector deze zomer verder is opgelopen, nu de regels voor het tweede seizoen in de praktijk worden gehandhaafd.

Waarom kwamen deze regels er eigenlijk?

Het natuurpark kampte al jaren met overbelasting. Op drukke zomerweekenden lagen er soms tot achthonderd boten tegelijk voor anker in de baaien rond Cap de Creus, met alle gevolgen van dien voor de posidonia oceanica, een beschermde zeegrassoort die dient als kraamkamer voor talloze vissoorten. Op sommige plekken langs de Catalaanse kust is meer dan de helft van deze onderwaterweiden al verdwenen, mede door ankerkettingen die de bodem openrijten.

Bioloog Bernat Hereu van de Universitat de Barcelona, die meewerkte aan het nieuwe beheerplan, wijst op het groeiende aantal ongeorganiseerde activiteiten in het park, van wildkamperende duikers tot ongecontroleerd gebruik van jetski’s. Milieuorganisaties, verenigd in een coalitie van 27 groepen, drongen juist aan op strengere regels en waarschuwden de Generalitat om niet toe te geven aan druk van de visserij- en watersportsector.

Wat verandert er precies voor bootbezitters?

Het PRUG raakt vooral de twee natuurreservaten Cap Gros-Cap de Creus en Cap de Norfeu, samen zo’n drieduizend hectare beschermd gebied. Jetski’s zijn er, op enkele uitzonderingen na, verboden. Particulieren die met een kleine boot willen varen, moeten zich vooraf registreren, en de maximumsnelheid ligt op 10 knopen. Wie niet vanuit een haven of boeienveld van het park vertrekt, moet de uitvaart vooraf melden.

Ook de duiksector ondervindt gevolgen. Slechts vijftien bedrijven mogen nog vrij opereren, acht andere krijgen te maken met beperkingen zoals twee tochten per week en een maximum van twintig per jaar. Welke bedrijven een vergunning krijgen, wordt bepaald via een puntensysteem dat rekening houdt met ervaring en milieuprestaties.

Waarom voelt de toeristische sector zich buitengesloten?

Verhuurbedrijven van boten en watersportactiviteiten in Cadaqués en Port de la Selva klagen dat ze fors omzet verliezen. Jetski-verhuur maakte bij sommige bedrijven bijna dertig procent van de inkomsten uit, en die tak van sport valt nu grotendeels weg. Brancheorganisaties stellen dat ze wel bij overlegrondes aanwezig waren, maar dat hun inbreng nauwelijks is meegenomen in het uiteindelijke plan.

Deze klacht is niet nieuw. Al bij eerdere versies van het beheerplan protesteerden ondernemers uit Cadaqués, Port de la Selva en Llançà tegen wat zij een “totaal onacceptabel” voorstel noemden, met als argument dat de lokale economie zwaar zou worden geraakt. Uiteindelijk werd het plan op punten aangepast, maar de kern, minder vrije ankerplekken en strengere vergunningen, bleef overeind.

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische bootliefhebbers?

Voor Nederlanders en Belgen die met een gehuurde boot langs de Costa Brava varen, is dit relevant nieuws. Wie hoopt spontaan te ankeren bij bekende baaien als Jóncols of Montjoi, komt bedrogen uit: reserveren van een boei is verplicht en niet altijd op korte termijn geregeld. Op de Balearen golden al eerder vergelijkbare regels voor boothuur zonder vaarbewijs, en ook bij Cap de Creus is de trend duidelijk: overheden grijpen steeds vaker in om overbelasting van kwetsbare kustgebieden te beperken.

Wie zonder de juiste papieren of kennis van de regels het water op gaat, riskeert bovendien een boete, zoals eerder al bleek toen een Nederlandse kapitein zonder vaarbewijs tegen de rotsen voer bij Alicante. Het is dus verstandig om vooraf goed te controleren welke zone je bevaart en welke beperkingen daar gelden, zeker in een natuurpark dat toch al onder druk staat van invasieve soorten en klimaatstress.

Hoe gaat het verder met het plan?

Het PRUG geldt voor vier jaar, wat betekent dat de regeling in 2028 opnieuw op tafel komt. Voorstanders hopen dat de proefperiode met pilotzones voor boeienvelden dan concrete data oplevert over de impact van ankeren op de zeebodem. Tegenstanders uit de nautische sector blijven intussen aandringen op versoepeling, vooral rond de toegestane vaarsnelheid en de toegang voor grotere jachten die nu geen beschutting meer vinden tegen de wind.

Terwijl de discussie voortduurt, blijft het park deze zomer een van de meest gecontroleerde kustgebieden van Catalonië, in een regio die toch al regelmatig in het nieuws is, van bosbranden bij La Bisbal d’Empordà tot de drukte van het toenemend aantal bezoekers langs de kust.