In de digitale tijd waarin we leven met smartphones, tablets, e-readers en podcasts, proberen winkels met een lange geschiedenis, zoals de boekhandel Hijos de Santiago Rodríguez in Burgos, te overleven. Deze librería bestaat al 176 jaar en is de oudste van Spanje. De zaak verkeert echter in financiële nood en heeft een crowdfundingcampagne gestart om 60.000 euro op te halen. In slechts een paar dagen tijd was al meer dan 20.000 euro binnengehaald dankzij donaties van het grote publiek en bekende schrijvers

Ze heeft de burgeroorlog overleefd, de harde naoorlogse jaren, en zelfs de coronapandemie. Maar nu staat de oudste boekhandel van Spanje voor misschien wel de zwaarste strijd uit haar bestaan. Lucía Alonso, de huidige eigenares van Hijos de Santiago Rodríguez in Burgos, verscheen de afgelopen week in een video op sociale media met een noodkreet: de boekhandel verkeert in een ernstige financiële crisis, heeft een preconcurso de acreedores (voorlopige surseance van betaling) aangevraagd en heeft 60.000 euro nodig om de meest urgente schulden te voldoen. Doneren kan via de website van GoFundMe.

De boekhandel staat vlakbij de beroemde kathedraal van Burgos, is de oudste van heel Spanje en de vijfde oudste van Europa. Ze werd in 1850 opgericht door Santiago Rodríguez, toen nog een 21-jarige ondernemer die met zijn eigen familiekapitaal begon. Alonso is de zesde generatie van de familie die de winkel runt. Wie Burgos kent, kent Hijos de Santiago Rodríguez, maar of dat genoeg is om de boekhandel te redden, is nu de vraag.

Van drukkersatelier tot culturele referentie

Santiago Rodríguez startte niet alleen een boekhandel, maar ook een uitgeverij en een drukkerijatelier. De uitgeverij telde de beste auteurs en illustratoren van die tijd in haar rijen, en de oprichter schreef zelf ook enkele van de eerste uitgegeven boeken. De zaak groeide uit tot veel meer dan een plek om boeken te kopen: ze was ook een van de eerste locaties in Burgos waar computers werden verkocht, en introduceerde de boekenclub en lezerspresentaties met auteurs in de stad.

Vandaag de dag organiseert de boekhandel vertelvoorstellingen voor kinderen en leesclubs, en werkt ze samen met de universiteiten en bibliotheken van de stad. De zaak heeft zes medewerkers naast de eigenares. Kleine winkels als deze bepalen het karakter van een stad, zegt Alonso zelf. “Als wij verdwijnen, krijgen we grijze steden zonder leven.”

Piraterij, webgiganten en een te smalle marge

Hoe komt een boekhandel die twee wereldoorlogen en een epidemie overleefde in de problemen? Alonso wijst op de digitale piraterij van boeken, grote e-commerceplatforms en de opkomst van grote boekenketens. “Het is moeilijk om te concurreren met die giganten”, zegt ze nuchter. De financiële situatie is het gevolg van factoren buiten haar invloed, zo benadrukt ze. Het crowdfundingsgeld moet de boekhandel tijd kopen om het surseanceproces door te komen en de deuren open te houden.

Tientallen schrijvers en culturele figuren schaarden zich achter de campagne via sociale media. Máximo Huerta was bijzonder uitgesproken: “Wanneer een boekhandel van dit kaliber sluit, gaat een deel van onze eigen identiteit verloren.” Ook schrijver César Pérez Gellida riep zijn volgers op om hun boeken voortaan bij Hijos de Santiago Rodríguez te kopen: “Deze boekhandel is al sinds 1850 aanwezig in jullie stad.” Populaire auteur Juan Gómez Jurado ondersteunde de campagne eveneens, en binnen enkele dagen was al meer dan 20.000 euro opgehaald.

Wat dit betekent voor boekliefhebbers

Wie Burgos bezoekt, een stad die bij veel Nederlanders en Belgen op de route staat langs de Camino de Santiago, loopt onvermijdelijk langs de kathedraal. De boekhandel bevindt zich vlakbij die kathedraal en is daarmee makkelijk te vinden voor elke passant. Een aankoop ter plaatse helpt de zaak concreet verder, méér dan welke online donatie ook.