In 2026 is niets meer zeker op internet, althans, daar lijkt het op. Niet alleen als je een website bezoekt, of iets in Google zoekt, maar ook als je per ongeluk ergens op klikt, niet goed leest en voordat je het weet geld kwijt bent geraakt. Helaas maken veel foute personen gebruik van de minimale kennis van veel internetters, niet alleen in Spanje, maar ook in Nederland en België. En lang niet alleen ouderen zijn het slachtoffer tegenwoordig. Maar steeds meer mensen worden wel argwanend online.

Spanje heeft een groeiend probleem met digitale fraude, en de Spanjaarden weten het. Zes op de tien inwoners denkt dat ze vroeg of laat slachtoffer worden van een ciberestafa (cyberfraude) met financiële schade. Vrouwen en ouderen zijn het meest beducht. Tegelijk geeft een ruime meerderheid toe nauwelijks te weten hoe ze zichzelf online moeten beschermen.

Dat blijkt uit de tweede editie van het Estudio de opinión sobre ciberseguridad (opinieonderzoek over cyberbeveiliging), uitgevoerd in opdracht van de Asociación Española de Banca (AEB, de Spaanse Bankvereniging). Het onderzoek schetst een ongemakkelijk beeld: het bewustzijn van het gevaar neemt toe, maar de kennis om je ertegen te wapenen blijft ver achter.

Vrouwen en 65-plussers het meest bezorgd

Het gevoel van kwetsbaarheid is niet gelijk verdeeld. Onder vrouwen loopt het percentage mensen dat zegt weinig of geen kennis te hebben van cyberveiligheid op tot 72 procent. Nog hoger scoren de 65-plussers: maar liefst 75 procent van hen erkent nauwelijks te weten hoe ze zich online moeten beschermen.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of er regelmatig op vakantie gaan, is dat een relevant gegeven. Ouderen die hun bankzaken digitaal regelen via een Spaanse bank, of online aankopen doen op Spaanse websites, zijn extra kwetsbaar als ze de lokale oplichterstrucs niet kennen.

Het totaalcijfer is al opvallend genoeg: 63 procent van de Spaanse bevolking beschouwt zichzelf als slecht of helemaal niet thuis in cyberveiligheid. Toch denkt slechts 66 procent van de ondervraagden voldoende maatregelen te nemen om zichzelf te beschermen. Een merkwaardige tegenstelling.

Banken krijgen relatief hoog cijfer

Het vertrouwen in de eigen bank is opvallend groot. Op een schaal van nul tot tien geven Spanjaarden hun bankinstelling gemiddeld een 7,3 voor de bescherming van hun persoons- en financiële gegevens. Ruim 72 procent waardeert die bescherming met een zeven of hoger.

Dat vertrouwen vertaalt zich in gedrag: wie iets verdachts merkt, neemt als eerste stap contact op met de eigen bank. Andere veelgenoemde maatregelen zijn het gebruik van biometrische gegevens (vingerafdruk of gezichtsherkenning) om in te loggen, en het niet opslaan van wachtwoorden op apparaten.

Bijna de helft gedraagt zich weleens roekeloos

Tegelijk geeft 49 procent van de Spanjaarden toe weleens iets online te hebben gedaan terwijl ze wisten dat het riskant was. Wachtwoorden nooit wijzigen staat bovenaan dat lijstje. Daarna volgen het aanmelden bij websites waarvan de beveiliging twijfelachtig is, en het gebruiken van apparaten waarvan niet bekend is of ze up-to-date zijn.

Verdachte berichten zijn de meest voorkomende aanvalsvorm

De meest herkenbare bedreiging blijft het verdachte bericht: een e-mail, sms of WhatsApp-bericht met een vreemde link, een bijlage of een te mooi aanbod. 66 procent van de Spanjaarden zegt dit soort berichten al te hebben ontvangen. Dat is meer dan twee op de drie mensen.

Op de tweede plek staan frauduleuze telefoontjes (39 procent) van zogenaamde bankmedewerkers, bekende bedrijven of overheidsdiensten. Het gaat dan om bellers die zich voordoen als Hacienda (de Spaanse belastingdienst), een pakketbezorger of een medewerker van de telecommaatschappij. Een kwart van de bevolking zegt al contact te hebben gehad met oplichters via sociale media.

Pinpas belast, aankoop nooit geleverd

De meest voorkomende vorm van daadwerkelijke schade is het ongeautoriseerd afschrijven van de creditcard: 53 procent van de fraudegevallen speelt zich zo af. Op de tweede plek staat financieel verlies door nep-webshops of valse online aankopen, goed voor 37 procent van de meldingen.

Qua bedragen valt het in veel gevallen mee, al is dat natuurlijk relatief. Bij 40 procent van de slachtoffers bleef de schade onder de honderd euro. Bij 33 procent liep het op tot tussen de honderd en vijfhonderd euro. Slechts 14 procent van de gedupeerden verloor meer dan duizend euro. Consumidor Global, een Spaans consumentenplatform dat het onderzoek publiceerde, wijst erop dat ook kleinere bedragen bij genoeg slachtoffers bij elkaar een enorme som vormen.

En als je nu denkt dat alleen Spanjaarden het slachtoffer zijn, dan is dat verkeerd. Ook steeds meer Nederlanders en Belgen, in alle leeftijdsgroepen, zijn vaker slachtoffer van cyberfraude. En naarmate de digitale wereld toeneemt bij de mensen, zal er ook steeds meer fraude zijn. Het herkennen daarvan is dus zeer belangrijk.