Een politieke beweging aan de Costa Blanca wil Orihuela Costa losmaken van de gemeente Orihuela en een eigen Ayuntamiento (gemeentehuis) oprichten. De actie kan grote gevolgen hebben voor duizenden Nederlandse en Belgische bewoners van dit populaire kustgebied.

De Partido para la Independencia de Orihuela Costa (PIOC) bereidt een officieel afscheidingsdossier voor dat dit najaar bij de Generalitat Valenciana (de regionale overheid) en het gemeentehuis van Orihuela wordt ingediend. De partij wil niet zomaar protesteren, maar via de democratische spelregels zelf een meerderheid in de gemeenteraad krijgen om zo een splitsing af te dwingen.

Achter het plan schuilt een gevoel dat al jaren leeft onder de kustbewoners: het geld dat toerisme en vastgoed opbrengen, verdwijnt volgens hen in de bureaucratie van het binnenland, terwijl de kust met een tekort aan scholen, zorg en cultuur blijft zitten. Orihuela Costa ligt zo’n dertig kilometer van het bestuurlijke centrum van de stad en telt inmiddels ruim dertigduizend vaste inwoners, van wie veel Nederlanders en Belgen.

Waarom lukt het de beweging maar niet om voet aan de grond te krijgen?

Het grootste obstakel is niet het gebrek aan steun, maar de politieke onverschilligheid van de eigen achterban. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen bleef de opkomst in de kuststembureaus onder de vijftig procent: de abstención (onthouding) kwam boven de 51 procent uit. Veel buitenlandse bewoners staan niet eens ingeschreven voor lokale verkiezingen, waardoor de partij, ondanks dat ze de meeste stemmen kreeg van wie wél ging stemmen, geen enkele zetel bemachtigde.

Het Spaanse nieuwsmedium El Debate meldt dat de kustzone jaarlijks zo’n drieduizend nieuwe inwoners bijschrijft en over tien jaar op zestigduizend inwoners kan uitkomen. Juist die snelle groei maakt de lage opkomst extra pijnlijk voor de voorstanders van afscheiding: hoe meer mensen zich niet registreren, hoe zwakker hun stem in het gemeentehuis.

Om toch draagvlak te tonen, verzamelt de partij inmiddels handtekeningen via internet, met als doel er tienduizend op te halen. Ze wijzen daarbij graag naar het verleden: de succesvolle afsplitsingen van Pilar de la Horadada en Los Montesinos van Orihuela, decennia geleden.

Speelt dit ook elders aan de Costa Blanca?

Het is geen op zichzelf staand verschijnsel. Voor de kust van de stad Alicante zet het eiland Tabarca inmiddels concrete stappen richting eigen bestuur, los van de gemeente Alicante. De vijftig vaste bewoners van dat eiland willen geen onafhankelijkheid van Spanje, maar wel van de trage besluitvorming vanuit het vasteland. SpanjeVandaag berichtte eerder al over de groeiende onvrede daar.

Het patroon is herkenbaar: kleine, sterk toeristische gebieden die zich structureel verwaarloosd voelen door een groter bestuurscentrum verderop. Ook op Tabarca draait het om hetzelfde gevoel als in Orihuela Costa: veel bezoekers en belastinginkomsten, maar weinig zeggenschap over waar het geld naartoe gaat.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in de regio?

Voor de duizenden Nederlanders en Belgen die in Orihuela Costa wonen of er een tweede huis hebben, is dit meer dan een lokaal bestuurlijk geschil. Een eigen gemeente zou in theorie kortere lijnen betekenen voor vergunningen, afvalverwerking en veiligheid, zaken waar buitenlandse bewoners vaak tegenaan lopen. Tegelijk blijft Torrevieja, iets verderop aan de Vega Baja-kust, groeien met eveneens een grote Nederlandse en Belgische gemeenschap, wat laat zien hoe internationaal dit deel van de Costa Blanca inmiddels is geworden.

De veiligheid in de regio blijft daarbij een aandachtspunt: uit eerdere cijfers bleek dat criminaliteit in gemeenten als Orihuela relatief hoog ligt vergeleken met andere plaatsen aan de Costa Blanca, iets waar voorstanders van een eigen gemeente juist op wijzen als argument voor meer lokale grip op politie en handhaving. Ook praktische voorzieningen, zoals het nieuwe vrijetijdscentrum in de haven van Torrevieja, tonen aan dat investeringen in de regio wel degelijk gebeuren, al vinden de bewoners van Orihuela Costa dat er te weinig van bij hen terechtkomt.

Hoe reëel is een eigen gemeente Orihuela Costa?

De partij zoekt inmiddels ook bondgenoten in omliggende dorpskernen zoals La Murada en Torremendo, die worden aangemoedigd om ook meer autonomie te eisen. Toch is het opsplitsen van een gemeente juridisch een lastige klus. Nieuwe gemeentegrenzen vereisen brede politieke steun en bindende adviesrapporten die niet snel rondkomen.

Voorlopig drijft het plan dus vooral op frustratie van de bewoners, niet op juridische zekerheid. Of Orihuela Costa daadwerkelijk ooit een eigen Ayuntamiento krijgt, valt nog te bezien, maar de druk op het gemeentehuis in Orihuela neemt met elke handtekening verder toe.