Het klinkt als een aflevering van “Game of Thrones”, maar de IJsheiligen zijn geen entiteiten die de wereld willen overnemen. Het zijn de Santos de Hielo die midden mei vaak, maar lang niet altijd, zorgen voor een enorme weersverandering. Ook in 2026 zullen Nederlanders en Belgen die in Spanje zijn merken dat het weer is omgeslagen. Dat geldt, zoals altijd, niet voor heel Spanje, maar volgens de officiële Spaanse weerdienst AEMET wel voor grote delen van het Spaanse vasteland. Heb jij mijn video over het weer en klimaat in Spanje al gezien?

Wie dacht dat de lente in Spanje nu wel stevig in het zadel zat, komt deze week bedrogen uit. Een Atlantische depressie en een massa koude lucht uit het noorden gooien roet in het eten. Midden mei gedraagt het weer zich als midden maart: natte dagen, lage temperaturen en sneeuw in de bergen. Dat meldt nieuwsmedium El Mundo, op basis van een prognose van Rubén del Campo, woordvoerder van de Agencia Estatal de Meteorología (AEMET), de Spaanse weerdienst.

Het koudefront trekt in de loop van woensdag over het Spaanse vasteland. Del Campo legt uit dat winden uit hoge breedtegraden een massa koude lucht meevoeren die de temperaturen “duidelijk lager dan normaal voor de tijd van het jaar” zal drukken. Neerslag valt te verwachten in het noorden van het vasteland, maar ook langs de oostkust, zoals de Valencia-regio, Catalonië en op de Balearen. In de bergen gaat het sneeuwen. Vrijdag staat al als de zwaarste dag in de prognoses: in het binnenland van het noordelijke deel van Spanje kunnen de temperaturen maar liefst vijftien graden onder het gebruikelijke seizoensgemiddelde zakken.

De IJsheiligen zijn terug: wat?

Het koude intermezzo doet meteen denken aan een oud Spaans weerfenomeen: de Santos de hielo, de IJsheiligen. Dat zijn de heiligendagen rond 11 tot 15 mei: San Mamerto, San Pancracio, San Servacio, San Bonifacio en Santa Sofía. Volgens de Spaanse spreekwijzen brengen deze dagen traditioneel een laatste uitbraak van late voorjaarskoude met zich mee. Weerman Gabriel Bernabé García schrijft op weerplatform Meteored dat boeren deze data altijd als risicovolle momenten markeerden in hun kalender, omdat een late nachtvorst de vroege oogst volledig kon ruïneren.

Of het zuiver toeval is of niet: de meteorologische realiteit van deze week bevestigt de volkswijsheid op de voet.

Burgos en Soria hebben het koud, Murcia houdt het warm

De grootste kou treft het noordelijke deel van het land. Steden als Lugo, Pamplona en Vitoria halen overdag nauwelijks vijftien graden, terwijl de temperatuur ’s nachts rond de vijf graden schommelt. In Soria en Teruel kan het kwik zelfs naar twee à drie graden zakken.

Een concreet beeld van de koudste verwachte maximumtemperaturen per stad:

• Dinsdag en woensdag: Burgos 14–15 graden
• Donderdag: Burgos zakt naar 13 graden
• Vrijdag: Burgos, Huesca, Oviedo, Pamplona, Segovia, Soria en Vitoria, allemaal rond de 14 graden
• Zaterdag: Soria als koudste hoofdstad met 13 graden
• Zondag: A Coruña, Burgos, Pamplona en Vitoria halen 17 graden

In het zuiden en zuidoosten is het verhaal heel anders. Murcia noteert deze week dag na dag 27 graden, en dit weekend klimt het in Badajoz en Sevilla naar 28 graden. Het effect van de foehn (een warme, droge dalwind) zorgt in het uiterste zuidoosten juist voor een temperatuurstijging.

Sneeuw tot 1.200 meter

Donderdag trekken zwakke tot matige buien over het uiterste noorden van het vasteland. In de Pyreneeën begint het te sneeuwen vanaf zo’n 1.400 meter, maar de sneeuwgrens zakt in de loop van de dag naar ongeveer 1.200 meter. In het binnenland, Catalonië en de Balearen ontstaan in de namiddag onweersbuien die plaatselijk flink kunnen zijn.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie deze week door het noorden van Spanje reist — denk aan de Pyreneeën of de populaire pelgrimsroute de Camino de Santiago — doet er verstandig aan warme kleding in de koffer te stoppen. Op bergpassen kan het glad worden door sneeuwval, ook voor wie met de auto rijdt. Verblijf je aan de Costa Blanca of in Murcia, dan merk je weinig van de omslag.