Net zoals in Nederland en België wordt in Spaanse supermarkten ook veel gestolen. Maar het type product dat gestolen wordt, is in Sànje heel anders dan in Nederland en Belgoë. In Spanje staat stevast olijfolie hoog op de lijst, terwijl dat in Nederland en België koffie is. Daarbij komt in Nederland en België veel zelfscanfraude voor, iets wat in Spanje minder gebeurt, omdat er maar weinig winkels zijn waar je met een zelfscanner door de supermarkt loopt.

Winkeldiefstallen in Spanje nemen toe, en de supermarkt is het voornaamste doelwit. Een recent rapport van The Source Tagging Company (STC), een bedrijf gespecialiseerd in antidiefstaltechnologie, brengt in kaart welke artikelen het vaakst verdwijnen uit Spaanse winkels. De uitkomsten zijn opmerkelijk: niet nood drijft de daders, maar winst.

Het zijn vooral georganiseerde groepen die toeslaan, zo blijkt. Zij stelen producten om die vervolgens door te verkopen. Individuen die herhaaldelijk stelen, doen dat om dezelfde reden. De typische dader is tussen de 20 en 60 jaar oud. Wat opvalt: men grijpt vrijwel altijd naar merkproducten, niet naar huismerken. Basisproducten als brood, pasta, meel of rijst worden nauwelijks gestolen. Volgens het onderzoek werkt maar liefst 96 procent van de supermarktketens regelmatig samen met voedselbanken om echte voedselbehoeften op te vangen.

Olijfolie is probleemproduct

Tot vorig jaar stond olijfolie nauwelijks op de radar van winkelbeveiligers. Nu is het middel in één klap de tweede meest gestolen productcategorie in heel Spanje. Salvador Cañones, managing director van STC Nedap, legt de oorzaak direct bij de prijsstijgingen. In voorgaande jaren speelde olijfolie alleen een rol in twee autonome regio’s als aandachtspunt; nu is het in acht regio’s het voornaamste probleem.

Wat dit product onderscheidt van de rest: hier speelt het merkaspect geen rol. Men steelt zowel A-merken als huismerken. Het maakt niet uit welk label op de fles staat: als de prijs hoog genoeg is, verdwijnt het artikel mee onder de jas.

Drank staat nog altijd bovenaan de lijst. Alcoholische dranken zijn al jaren de meest gestolen categorie in Spaanse supermarkten. Daarachter volgen olijfolie, Iberische ham (jamón ibérico), persoonlijke verzorgingsproducten en wijn.

Per regio een eigen specialiteit

Wat het rapport bijzonder maakt, is de regionale spreiding. Spanje is groot en divers, en dat zie je terug in de diefstalspatronen. In Galicië, Cantabrië en Asturië verdwijnt vooral tonijn of octopus (pulpo). In Aragón zijn het vleeswaren. Castilla y León en Andalusië hebben te kampen met het stelen van kazen aan het stuk. In Catalonië zijn het mosselen en cava die het vaakst de deur uitgaan zonder te worden betaald, terwijl op de Canarische Eilanden en de Balearen lokale kazen en streekdranken bovenaan staan.

Zo was ik eens in een supermarkt en wilde ik Magnum-ijs kopen: daar zat gewoon een antidiefstalbehuizing op!

Voor Nederlanders en Belgen die in deze regio’s wonen of op vakantie zijn: de producten die zij in de supermarkt als typisch lokaal beschouwen, zijn precies de producten waar winkeliers het meest op letten. Meer beveiliging, soms ook sloten of beveiligingskappen op die schappen.

Beveiliging werkt wel

De supermarktketens weten van het probleem. Volgens het rapport gelooft iedereen dat diefstal zal toenemen als beveiligingssystemen wegvallen. Zeventig procent verwacht een grote stijging, dertig procent een kleinere toename.

Producten worden steeds vaker voorzien van plastic behuizingen, beveiligingslabels of elektronische detectiesystemen. Er is ook een Europees verschil: buiten Italië en Portugal kent vrijwel geen ander land de diefstalproblemen rondom kaas, tonijn of koffie die Spanje kent. Alcoholische dranken zijn wel overal een gedeelde zorg.

Het valt mij op in de supermarkt dat steeds vaker redelijk geprijsde producten een plastic behuizing krijgen. Het gaat daarbij niet alleen meer om kleding zoals in Carrefour, maar ook om parfum, huisverzorgingsproducten en zelfs ijs. Dat sterke drank vaak voorzien is van een beveiliging was natuurlijk al bekend, maar een heerlijk potje Magnum-ijs?