Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben het langverwachte Gibraltar-akkoord officieel ondertekend. Vanaf woensdag verdwijnt de fysieke grens tussen Spanje en de Rots definitief.

Het akkoord werd dinsdag in Brussel ondertekend door de Europese handelscommissaris Maroš Šefčovič en de Britse staatssecretaris voor Europa, Stephen Doughty. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares en de regeringsleider van Gibraltar, Fabian Picardo, waren daarbij aanwezig.

Met deze handtekening is de laatste formaliteit vervuld voordat het verdrag voorlopig in werking treedt, naar verwachting op 15 juli. De parlementen van de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk moeten het akkoord nog ratificeren, maar de EU-lidstaten gaven de juridische teksten al in april hun goedkeuring.

Wat verandert er precies aan de grens?

Het meest zichtbare gevolg is de verdwijning van la Verja (het grenshek), dat sinds 1909 de fysieke scheidslijn tussen Gibraltar en La Línea de la Concepción vormde. Daarmee komen ook de traditionele grenscontroles te vervallen, tot opluchting van de duizenden mensen die dagelijks voor werk of boodschappen oversteken. De lange wachtrijen tijdens spitsuren, jarenlang een bron van ergernis, behoren voortaan tot het verleden.

Zoals het Spaanse nieuwsmedium Infobae meldt, gaat het niet om een volledig verdwijnen van grenscontroles, maar om een verplaatsing daarvan. SpanjeVandaag schreef al eerder over de aangekondigde sloop van het grenshek, die nu dus daadwerkelijk doorgang vindt.

Hoe werkt de nieuwe grenscontrole op vliegveld en haven?

Reizigers die via de luchthaven van Gibraltar aankomen, krijgen te maken met een dubbele controle. De Gibraltarese autoriteiten behandelen de immigratie- en politiecontrole, terwijl Spaanse ambtenaren losstaand toezien op de bewaking van het Schengengebied. Dit systeem lijkt op het model dat al werkt op station St. Pancras in Londen, waar reizigers richting Frankrijk een vergelijkbare dubbele check doorlopen.

SpanjeVandaag berichtte eerder al over de manier waarop Spanje de controle over de Schengen-buitengrens in Gibraltar op zich neemt. Nieuw is verder de mogelijkheid van rechtstreekse vluchten tussen Gibraltar en bestemmingen binnen de Europese Unie, een optie die door de Brexit tot nu toe onmogelijk was.

Wat betekent het akkoord voor handel en belasting?

Op commercieel vlak schrapt het verdrag de controles op goederen die tussen Spanje en Gibraltar reizen, en versterkt het de samenwerking tussen de douaneautoriteiten. Ook komt er een geleidelijke fiscale toenadering. Gibraltar voert een indirecte belasting in die vergelijkbaar is met de Spaanse IVA (btw), met een startpercentage van 15 procent dat binnen drie jaar verder moet groeien richting het Europese niveau.

Die stap volgt op het besluit van Madrid om Gibraltar eerder deze zomer van de lijst met belastingparadijzen te halen, na 35 jaar. Minister Albares noemde het akkoord “het laatste stukje van de Brexit-puzzel” en sprak van “een nieuwe era” in de betrekkingen tussen Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Het verdrag bouwt voort op het akkoord dat in juni 2025 al werd bereikt tussen de drie partijen.

Hoe reageert het bedrijfsleven in de Campo de Gibraltar?

De ondernemersorganisatie van de provincie Cádiz verwelkomt het akkoord, omdat het meer institutionele en juridische stabiliteit biedt na jaren van onzekerheid. Tegelijk waarschuwt voorzitter José Andrés Santos dat het verdrag de structurele problemen van de regio niet vanzelf oplost. Ondernemers hebben volgens hem vooral behoefte aan rechtszekerheid, snelle procedures en heldere regels zonder nieuwe administratieve lasten.

De patronaat dringt bovendien aan op een speciale economische zone voor de Campo de Gibraltar (de Spaanse regio rond de Rots), een voorstel dat moet helpen om investeringen aan te trekken en werkgelegenheid te creëren.

Voor Nederlanders en Belgen die in Zuid-Spanje wonen of er vastgoed hebben, betekent de nieuwe situatie vooral minder gedoe bij een bezoek aan Gibraltar en mogelijk goedkopere vluchten vanaf het schiereiland. Wie benieuwd is naar de andere ongewone grenzen van Spanje, ontdekt dat de Rots niet de enige historische curiositeit is op de kaart.