De Spaanse marine heeft het commando overgenomen van de NAVO-vlootgroep die de Atlantische Oceaan bewaakt. Meer dan 3.000 militairen uit 13 landen doen mee aan de operatie.

De Armada (Spaanse marine) stuurt vijf eigen schepen, een landingsgroep mariniers en acht schepen van bondgenoten de zee op. Het gaat om patrouilles, gezamenlijke oefeningen en afschrikkingsmanoeuvres tussen de oostkust van de Verenigde Staten en Europa, de hele maand juli lang.

Vice-admiraal Juan Bautista Pérez Puig, commandant van het Spanish Maritime Forces Headquarters, leidt de operatie. Achtergrond is de groeiende zorg binnen de NAVO over de veiligheid van de noordelijke flank, de scheepvaartroutes, onderzeese kabels en energie-infrastructuur waar miljoenen Europeanen van afhankelijk zijn. Volgens het Spaanse nieuwsmedium Infobae integreert de huidige groep onder Spaans bevel marine-eenheden van Portugal, Letland, Turkije, de Verenigde Staten, Italië, Frankrijk, Nederland, België, Noorwegen, Polen, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland.

Waarom is dit precies nu belangrijk?

De operatie draagt de naam ‘Despliegue Atlántico 26‘ (Atlantische Inzet 26) en moet vooral laten zien dat de NAVO haar noordflank serieus neemt nu de spanningen met Rusland aanhouden. Naast de patrouilles in de Atlantische Oceaan werkt de vloot samen met andere marines, waaronder die van Japan, aan oefeningen gericht op crisisrespons. Denk aan scenario’s rond sabotage van kabels op de zeebodem, een dreiging die de afgelopen jaren vaker in het nieuws kwam.

Voor Spanje zelf is het overnemen van dit commando ook een statement. Het land benadrukt dat het in staat is om een expeditionaire strijdmacht te coördineren en aan te sturen in een complexe internationale omgeving, iets waarmee Madrid zijn imago binnen het bondgenootschap wil oppoetsen.

Wat betekent dit voor Spanje binnen de NAVO?

Het commando past in een bredere trend. Spanje behoorde jarenlang tot de landen die het minst uitgaven aan defensie binnen de NAVO en moest de norm van 2 procent van het bbp pas begin 2025 halen. Sindsdien probeert de regering van Pedro Sánchez zich duidelijker te profileren als betrouwbare bondgenoot, iets wat ook bleek toen Spanje eerder deze zomer troepen toezegde voor de NAVO-missie in Finland.

Tegelijk kampt Spanje met wrijving met Washington. President Trump blokkeerde eerder dit jaar de verkoop van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Spanje, een besluit dat vooral de Armada raakt omdat het vliegdekschip Juan Carlos I afhankelijk is van toestellen met verticale start- en landingscapaciteit. Toch blijft de militaire samenwerking binnen de NAVO gewoon doorlopen, zoals dit vlootcommando laat zien.

Hoe verhoudt de Spaanse marine zich internationaal?

Spanje steeg vorig jaar naar de zeventiende plaats op de wereldranglijst van militaire machten van Global Firepower, mede dankzij de prestaties van de marine en luchtmacht. Een schip als de fregat Cristóbal Colón, eerder dit jaar ingezet bij Cyprus, laat zien dat Spanje ook los van dit vlootcommando actief blijft op verschillende zeeën rond Europa.

Wat merken Nederlanders en Belgen hiervan?

Voor wie in Spanje woont of er regelmatig komt, verandert er weinig in het dagelijks leven. De oefening speelt zich grotendeels ver op zee af. Toch is het relevant voor wie via de Atlantische route naar de Verenigde Staten reist of vaart, aangezien de vlootbewegingen tijdelijk extra militaire activiteit in dat gebied betekenen. Ook onderstreept de operatie hoe belangrijk de onderzeese kabels zijn waar internet en telefonie via lopen, infrastructuur die ook Nederlandse en Belgische verbindingen raakt.

De NAVO ziet de Spaanse rol als een stap vooruit in de Europese bijdrage aan maritieme veiligheid, zeker nu de bijdrage van de Verenigde Staten aan Europa onderwerp van discussie blijft door de aanhoudende diplomatieke spanningen tussen Madrid en Washington.