Spanje, Nederland en België hanteren elk een eigen definitie van een hittegolf. Het verschil zit in het aantal dagen, de drempeltemperatuur en het meetstation. Laten we eens naar de verschillen kijken.

Zodra de thermometer in de zomer richting de 35 graden klimt, vliegt het woord hittegolf je om de oren. Toch betekent een handvol warme dagen lang niet altijd dat er officieel sprake is van een hittegolf. Of dat wél zo is, hangt af van het land waarin je je bevindt. Een Spanjaard, een Nederlander en een Belg gebruiken namelijk drie verschillende meetlatten.

Achter die meetlatten zitten de nationale weerdiensten: de Spaanse AEMET (Agencia Estatal de Meteorología, de Spaanse weerdienst), het Nederlandse KNMI en het Belgische KMI. Zij bepalen wanneer een warme periode de officiële status van hittegolf krijgt. Wie het Spaanse zomerweer met al zijn tropennachten, calima en hittekoepels wil doorgronden, merkt al snel dat ‘warm’ in Spanje iets heel anders betekent dan in de Lage Landen. Voor de vele Nederlanders en Belgen die er wonen, overwinteren of op vakantie gaan, helpt het om dat onderscheid te kennen.

Wanneer spreekt Spanje van een hittegolf?

De AEMET werkt niet met een vast temperatuurgetal. Volgens de Spaanse weerdienst is een ola de calor (hittegolf) een periode van minstens drie opeenvolgende dagen waarin ten minste 10 procent van de meetstations een maximumtemperatuur registreert boven het 95e percentiel van de juli- en augustusmaanden uit de periode 1971-2000.

Dat klinkt technisch, maar de gedachte erachter is helder. Elke regio krijgt zijn eigen drempel. In Galicië geldt 39 graden als extreem, terwijl datzelfde getal in de Guadalquivir-vallei bij Sevilla bijna routine is. Zo blijft de definitie eerlijk voor een land met enorme klimaatverschillen. De zomer van 2025 toonde de keerzijde: Spanje beleefde toen de meest intense hittegolf ooit gemeten, met een afwijking van 4,6 graden boven normaal.

Hoe bepalen Nederland en België een hittegolf?

In Nederland hanteert het KNMI een vaste, absolute norm. Een hittegolf is een reeks van minstens vijf opeenvolgende zomerse dagen (25 graden of hoger), waarvan er minstens drie tropische dagen (30 graden of hoger) zijn. Het hoofdstation in De Bilt is bepalend. Haalt alleen een ander station de norm, dan spreekt men van een regionale hittegolf.

België legt de lat precies zo, maar kijkt naar het station in Ukkel bij Brussel. Vijf dagen 25 graden, waarvan drie keer 30 graden. Zakt het kwik op één dag net onder die grens, dan stopt de telling meteen en begint alles weer van voren af aan.

Waarom verschillen die criteria zo sterk?

Het grote verschil zit in de aanpak. Spanje rekent relatief, gemeten naar het lokale klimaat, terwijl Nederland en België met vaste grenswaarden werken. Een dag van 33 graden is in De Bilt uitzonderlijk, maar in Córdoba een doodgewone zomerdag. Een Spaanse en een Nederlandse hittegolf laten zich daarom niet één op één vergelijken. De cijfers gaan over een totaal ander soort warmte.

Hoe gaan de inwoners met de hitte om?

Spanjaarden zijn op de warmte ingespeeld. Overdag blijven de luiken en persianas (rolluiken) dicht, het echte leven verschuift naar de vroege ochtend en de late avond, en in het binnenland is airco allang geen luxe meer. Toch eist de hitte een tol. Tijdens de recordzomers vielen er honderden hittedoden, vooral onder ouderen. En de nachten bieden weinig verlichting, want tropennachten houden miljoenen mensen uit hun slaap zodra de temperatuur niet meer onder de 25 graden zakt.

In Nederland en België ligt dat anders. Huizen houden de warmte juist vast, airco is minder gangbaar en bij aanhoudende hitte treedt het Nationaal Hitteplan in werking, dat het RIVM samen met het KNMI activeert. Eén week tropisch weer voelt daar al uitzonderlijk.

Wat merken Nederlanders en Belgen hiervan in Spanje?

Wie in de zomer naar Spanje reist, krijgt te maken met de kleurcodes van de AEMET: geel, oranje en rood. Vooral 65-plussers die overwinteren of in juli en augustus afzakken naar de Costa’s doen er goed aan die waarschuwingen serieus te nemen en de heetste uren, ruwweg tussen twaalf en acht, binnen of in de schaduw door te brengen.

De aanhoudende hitte verandert ook het reisgedrag. Onderzoekers zien dat Spanje zijn toeristische koppositie dreigt te verliezen aan koelere bestemmingen in Noord-Europa, terwijl groenere regio’s als Asturië, Cantabrië en Galicië juist aan populariteit winnen. De meetlat voor een hittegolf verschilt per land, maar de zomers worden overal warmer.