Spanje leeft langer dan ooit. Maar dat langere leven heeft een keerzijde: het land vergrijst in een tempo dat grote regionale scheidslijnen blootlegt. Terwijl de ene regio relatief jong blijft, kampen andere al jaren met een krimpende jongere bevolking en een groeiend aantal ouderen. Per 1 oktober 2025 was al 21% van alle inwoners ouder dan 65 jaar. De gemiddelde leeftijd in Spanje ligt inmiddels boven de 44,5 jaar. Ter vergelijking: in 1976 was dat nog 33 jaar.

Die cijfers komen uit het rapport ‘El deterioro demográfico español se agudiza‘ (De demografische achteruitgang van Spanje verdiept zich), opgesteld door het Observatorio Demográfico CEU-CEFAS en verspreid via het nieuwsmedium Europa Press. Het rapport schetst een scherp beeld van een samenleving die aan de top uitdijt, maar aan de basis versmalt. Lage geboortecijfers en een stijgende levensverwachting vormen samen de motor achter een vergrijzing die in Spanje inmiddels recordniveaus bereikt.

Asturië spant de kroon

De autonome regio Asturië staat bovenaan de lijst. Daar is bijna 29% van de totale bevolking ouder dan 65. Wie alleen naar de inwoners kijkt die in Spanje zijn geboren, ziet dat percentage zelfs oplopen tot 31%. Bijna een derde van de inheemse bevolking behoort tot de oudste leeftijdsgroep.

Op de voet volgt Galicië, met 27% ouderen onder de totale bevolking en 30% onder de in Spanje geboren inwoners. Castilla y León (Castilië en León) noteert 26% respectievelijk 29%. Het Baskenland sluit de rij van zwaarst vergrijsde regio’s met 24,5% en 28%.

Deze gebieden delen een gemeenschappelijk profiel: lage geboortecijfers die al decennia aanhouden, een uittocht van jongere generaties naar de grote steden, en een levensverwachting die maar blijft stijgen. Immigratie heeft de pijn deels verzacht, maar de structurele trend omgebogen heeft het niet.

Voor Nederlanders en Belgen die overwegen zich in het groene noorden van Spanje te vestigen, is dit relevant: de druk op lokale zorgvoorzieningen en sociale diensten in deze regio’s neemt toe, terwijl de actieve beroepsbevolking die die diensten financiert, krimpt.

De jongste regio’s liggen in het zuiden en op de eilanden

Aan de andere kant van het spectrum staan Murcia, de Balearen en de Canarische Eilanden. In Murcia is slechts 17% van de bevolking ouder dan 65; onder de inheemse bevolking loopt dat op tot 19%. De Balearen komen op 17% en 20%.

De Canarische Eilanden vormen een apart geval. Ondanks een van de sterkste dalingen van het geboortecijfer in de jaren tachtig van de vorige eeuw blijft de eilandengroep relatief jong. Het rapport schrijft dat toe aan twee factoren: historisch gezien lagen de geboortecijfers er boven het nationale gemiddelde, en de eilanden blijven een sterke aantrekkingskracht uitoefenen op immigranten. Dat houdt de bevolkingspiramide op peil. De 65-plus-groep vertegenwoordigt 18% van de totale bevolking.

De steden Ceuta en Melilla kennen de jongste bevolkingsstructuur van heel Spanje. In Melilla is slechts 13% van de bewoners ouder dan 65, en opmerkelijk genoeg is het het enige gebied waar het aandeel 65-plussers onder de inheemse bevolking lager ligt dan onder de totale bevolking.

Immigratie dempt, maar lost niet op

Een van de centrale bevindingen van het Observatorio Demográfico CEU-CEFAS is het amortiserende effect van immigratie. Sinds 1996 heeft Spanje tussen de 10,4 en 10,5 miljoen immigranten en tweede generatie-nakomelingen opgenomen. Dankzij die instroom is de gemiddelde leeftijd van de totale bevolking de afgelopen decennia met 6,1 jaar gestegen. Zonder die migratie zou de inheemse bevolking 8,8 jaar ouder zijn geworden.

Het verschil is veelzeggend: immigratie draagt de Spaanse bevolkingsgroei, maar de demografische achteruitgang stopt het niet. De onderzoekers omschrijven de bijdrage van immigratie als “ontoereikend” om de onderliggende dynamiek te veranderen.

Omgekeerde piramide als structureel probleem

Het rapport waarschuwt voor wat het een “demografisch verval van structurele aard” noemt. De bevolkingspiramide wordt, in de woorden van de onderzoekers, “steeds meer omgekeerd”. Meer mensen aan de top van de leeftijdsschaal, minder mensen aan de basis. Die verschuiving raakt niet alleen statistieken. Ze treft het pensioenstelsel, de gezondheidszorg, de arbeidsmarkt en de financiering van sociale voorzieningen. Experts waarschuwen dat Spanje snel maatregelen moet nemen, want rond 2045 kan bijna een derde van de Spaanse bevolking 65 jaar of ouder zijn.

De vergrijzing treft niet elke regio gelijk, en dat maakt het vraagstuk ook een territoriale kwestie. Asturië, Galicië en Castilla y León staan voor heel andere uitdagingen dan Murcia of de Balearen. Eén ding geldt voor heel Spanje: langer leven is een verworvenheid, maar een vergrijzende samenleving draaiende houden vraagt om meer dan goede bedoelingen.