Tussen 200 en 230 miljard euro aan niet-aangegeven economische activiteit verdwijnt jaarlijks in Spanje onder de radar. De zwarte economie omvat 18 tot 20 procent van het Spaanse bbp, en de regionale verschillen zijn enorm.

De financiële website euribor publiceerde recent een uitgebreide analyse van de economía sumergida (schaduweconomie) per autonome regio. De onderzoekers baseerden zich op gegevens van de Banco de España en de Fundación de Estudios de Economía Aplicada (FEDEA). De data beslaan de periode 2021–2023 en zijn de meest recent openbaar beschikbare cijfers met regionale uitsplitsing.

De omvang van de schaduweconomie is duizelingwekkend. Tussen de 200 en 230 miljard euro per jaar ontsnapt aan de fiscus; vergelijkbaar met het volledige bruto binnenlands product van Griekenland. Dat geld betaalt geen btw, geen inkomstenbelasting en draagt niets af aan de sociale zekerheid. Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of werken, is dit geen ver-van-mijn-bedshow: de schaduweconomie raakt direct aan de kwaliteit van publieke diensten, en Hacienda (de Spaanse belastingdienst) intensifieert haar controles ook op buitenlandse belastingplichtigen.

Welke regio’s staan bovenaan?

Extremadura voert de lijst aan. De westelijke grensregio met Portugal heeft een schaduweconomie die volgens de schattingen tussen de 25 en 28 procent van het regionale bbp bedraagt. De verklaring is structureel: de regio is sterk afhankelijk van seizoensgebonden landbouw, veeteelt en buurtdiensten — sectoren die historisch gezien nauw verbonden zijn met informele arbeid.

Op de tweede en derde plek volgen Andalusië en Murcia. De grootste regio van Spanje scoort een geschatte 22 tot 26 procent, de landbouwregio Murcia tussen de 22 en 25 procent. In het veld van citrusvruchten, groenten en fruit langs de zuidoostkust wijst de Inspección de Trabajo (Arbeidsinspectie) al jaren op systematische onregelmatigheden: van ondoorzichtige onderaanbesteding tot fraude met premies voor seizoensarbeiders.

De Canarische Eilanden bezetten de vierde positie. De archipel laat een opvallende paradox zien: het is een van de meest dynamische toeristische economieën van Europa en tegelijk een van de regio’s met de meeste informele arbeid. Horeca en detailhandel zijn de grootste boosdoeners.

Wat maakt landbouw- en toerismoregio’s zo kwetsbaar?

De top-10 bestaat verder uit Castilla-La Mancha, Galicië, de Valencia-regio, de Balearen, Castilla y León en Aragón. De gemene deler is altijd dezelfde: een zwaar gewicht van seizoenslandbouw, toerisme of nabijheidsdiensten. Die sectoren opereren van oudsher aan de marges van de fiscale wetgeving.

Op de Balearen is niet-aangegeven vakantieverhuur een van de grootste problemen. Zwart werken in Spanje geldt in brede lagen van de samenleving als volkomen normaal. Uit eerder onderzoek van jobsite Infojobs bleek dat een op de vijf werklozen en een op de tien werkenden al eens zwart betaald zijn.

Waar zit de schaduweconomie het laagst?

Madrid en het Baskenland staan aan het andere uiteinde van de ranglijst. In de hoofdstad bedraagt de schaduweconomie naar schatting 14 tot 16 procent van het bbp, in het Baskenland vergelijkbaar. Catalonië en Navarra volgen op korte afstand. De hogere mate van industrialisering, betere handhaving en een diversere arbeidsmarkt verklaren dat verschil.

Hacienda zet in op meer controle

Hacienda laat het er niet bij zitten. De Belastingdienst zet inmiddels artificiële intelligentie in om fraude in belastingaangiften op te sporen, door aangiftedata te vergelijken met bankgegevens, werkgeversverklaringen en eerdere jaren. Ook controles op de vastgoedsector zijn in 2026 flink aangescherpt, met bijzondere aandacht voor niet-aangegeven huurinkomsten en verdachte constructies bij aankoop en verkoop van woningen.

Voor wie in Spanje woont of belastingplichtig is: de kans dat afwijkingen onopgemerkt blijven, wordt door die nieuwe technologie snel kleiner. Hoe vermogensbelasting in Spanje werkt en hoe dat zich verhoudt tot het Nederlandse box 3-systeem, lees je in ons eerdere overzicht.

De boodschap van het onderzoek is helder: de schaduweconomie is in Spanje geen randverschijnsel, maar een structureel probleem dat diep geworteld zit in specifieke sectoren en regio’s. Zolang seizoensarbeid, toerisme en landbouw de ruggengraat vormen van grote delen van de Spaanse economie, blijft informeel werk een hardnekkige realiteit.