Greenpeace telt bijna tweehonderd plekken langs de Spaanse kust waar de situatie kritiek is, met de Ebrodelta als grootste zorgenkind. Betonnen paseos en dijken verergeren de erosie in plaats van de kust te beschermen.

De milieuorganisatie bracht de kwetsbare plekken in kaart voor haar jaarlijkse rapport Destrucción a Toda Costa (Vernietiging tegen elke prijs), editie 2026. Stedenbouw, havens, dijken en de opwarmende zee zorgen samen voor wat Greenpeace een “fragiliteit zonder precedent” noemt langs de ruim 7.900 kilometer lange Spaanse kustlijn.

Bovenaan de lijst staat de Ebrodelta in de provincie Tarragona. Stuwdammen houden er meer dan 95 procent van het rivierslib tegen, terwijl de bodem tegelijk inklinkt. Wetenschappers schatten dat rond de helft van de delta deze eeuw kan verdwijnen of ernstig kan eroderen. Ook de Albufera bij Valencia, het nationaal park Doñana (natuurgebied) bij Huelva en de Manga del Mar Menor in Murcia staan in de gevaren-top-tien. Volgens de Spaanse krant La Razón bevestigen deze cijfers een trend die deskundigen al jaren zien aankomen.

Waarom is herstel zo duur?

Meer dan honderd stranden kregen dit jaar een noodreparatie, samen goed voor 246 miljoen euro. Volgens Greenpeace verdwijnt dat geld bij de volgende storm gewoon weer in zee. Het bedrag is drie keer zo hoog als wat de Spaanse staat jaarlijks steekt in structurele kustbescherming. De Comunidad Valenciana nam 70 procent van de kosten voor haar rekening, Andalusië bijna 20 procent. Wie zich afvraagt hoe streng de regels rond de kust eigenlijk zijn: onlangs bleek al dat zelfs het meenemen van een handjevol zand of een schelp als souvenir een fikse boete kan opleveren, juist omdat deze materialen de kust tegen erosie beschermen.

Werken dijken en paseos averechts?

Ja, stelt Greenpeace. Golven die op beton stuiten, kaatsen met meer kracht terug en graven zo juist meer zand weg. Acht opeenvolgende stormen met een eigen naam zorgden afgelopen winter voor overstroomde huizen in Valencia, ingestorte boulevards in Gijón en San Sebastián, en kliffen die afbrokkelden op Tenerife. De organisatie pleit voor natuurlijke oplossingen: duinen laten herstellen in plaats van elk jaar opnieuw zand aan te voeren.

48 Spaanse stranden krijgen opnieuw een zwarte vlag in 2026

Wat betekent dit voor het Spaanse toerisme?

De kwetsbaarheid raakt niet alleen de natuur. Ruim 62 procent van de Spaanse banen in het toerisme hangt af van zon en strand. In provincies als Málaga en Cádiz betekent het verlies van één meter droog strand al een risico voor honderden banen. Tegelijk warmt de Middellandse Zee bijna twee keer zo snel op als andere zeeën, wat de posidonia-zeegrasvelden aantast die de kust van nature juist beschermen.

Wat merken Nederlanders en Belgen ervan?

Wie een huis bezit of overweegt te kopen dicht bij zee, ziet de gevolgen soms letterlijk op de stoep. Zo claimde de Spaanse staat onlangs ruim tien kilometer kust bij Dénia als publiek domein, omdat de zone kwetsbaar is voor stormen, tot grote onrust van bewoners. In Guardamar del Segura werd de sloop van historische strandhuisjes juist voorlopig tegengehouden vanwege hun erfgoedwaarde, al blijft de uitkomst onzeker. Ook landelijk werkt Spanje aan een aanpassing van de kustwet om oudere kustwoningen met historische waarde te ontzien. Voor wie een huis aan de costa overweegt, is het dus geen overbodige luxe om vooraf te checken of een perceel binnen de kustzone valt die door de Ley de Costas (kustwet) beschermd wordt.