De Europese Centrale Bank staat voor de grootste facelift van de eurobiljetten sinds hun invoering. Burgers mogen kiezen tussen iconen als Cervantes en Beethoven, of vogels zoals de ijsvogel en de ooievaar.

Wie of wat straks op de nieuwe eurobiljetten staat, is nog niet zeker, maar de richting is helder: de anonieme bruggen en poorten van nu maken plaats voor iets met een gezicht of een veer. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft tien ontwerpen geselecteerd rond twee thema’s, en burgers van de eurozone mogen via een online stemming laten weten welke kant ze op willen.

Voor Nederlanders en Belgen met een huis of hart in Spanje is er extra reden om mee te kijken: schrijver Miguel de Cervantes, de man achter Don Quichot, staat te trappelen om het gezicht van het nieuwe briefje van vijftig te worden.

Waarom worden de eurobiljetten vernieuwd?

Twintig jaar nadat de eerste eurobiljetten van hand tot hand gingen, grijpt de ECB in. Volgens de bank moet het nieuwe ontwerp vier dingen bereiken: de Europese identiteit versterken, vervalsing bemoeilijken, inclusie bevorderen en bijdragen aan duurzaamheid. Dat is een flinke ambitie voor iets dat de meeste mensen alleen uit een pinautomaat zien komen.

Het Spaanse nieuwsmedium El Debate noemt de keuze een culturele strijd op papiergeld: traditie en geschiedenis tegenover natuur en milieubewustzijn. De huidige biljetten tonen bruggen en ramen in bouwstijlen van klassiek tot modern, maar die gebouwen bestaan in werkelijkheid nergens. Precies dat gebrek aan ziel wil de bank wegwerken.

Wie of wat komt er op de nieuwe biljetten?

De twee voorgestelde thema’s heten “Europese cultuur” en “Rivieren en vogels”. Bij het eerste thema draait alles om bekende Europeanen die de gedeelde geschiedenis hebben gevormd. Op het briefje van 5 euro zou operazangeres Maria Callas verschijnen, op het briefje van 10 euro Beethoven, en Marie Curie zou het gezicht worden van het briefje van 20 euro.

Voor Spanje-liefhebbers is het briefje van 50 euro het interessantst, want daar zou Cervantes op mogen prijken, de schrijver van Don Quichot, een boek dat na ruim vier eeuwen nog altijd tot de meest vertaalde werken ter wereld behoort. Leonardo da Vinci zou de 100 euro sieren en de Oostenrijkse Nobelprijswinnares Bertha von Suttner de 200 euro.

Het alternatieve thema draait om Europese rivieren en vogels: denk aan de ijsvogel, de ooievaar, de bijeneter en de jan-van-gent. Volgens de ECB symboliseert dat de vrijheid en veerkracht van de natuur en de band die Europeanen daarmee hebben.

Is dit alleen een kwestie van smaak?

Niet helemaal. El Debate wijst erop dat de keuze ook een ideologische lading heeft. Cultuur en traditie staan tegenover wat de krant omschrijft als een groene, milieugerichte agenda binnen de EU. Amerikaanse dollarbiljetten veranderen nauwelijks en gelden als een vast onderdeel van de nationale identiteit, terwijl de euro daarentegen voor een radicale koerswijziging kiest. Of dat verstandig is, blijft een kwestie van perspectief: veel inwoners van de eurolanden zijn inmiddels juist gehecht geraakt aan de vertrouwde architectuur op hun briefjes.

Wat merken Nederlanders en Belgen in Spanje ervan?

Voorlopig verandert er niets aan je portemonnee. De huidige biljetten blijven gewoon geldig tot de nieuwe daadwerkelijk in omloop komen, en dat proces duurt nog jaren: eerst moet de Raad van Bestuur van de ECB een definitieve keuze maken, daarna volgt de productie. Spanje speelt in die productie overigens al langer een grote rol, met de Banco de España als een van de grootste drukkers van eurobiljetten binnen de eurozone.

Voor wie op vakantie gaat, blijft contant geld in Spanje sowieso relevant: winkeliers en horeca zijn wettelijk verplicht cash te accepteren, en dat verandert door dit ontwerp niet. Mocht Cervantes het uiteindelijk halen, dan is dat voor wie in Spanje woont of er regelmatig komt een aardig detail om bij het afrekenen aan te denken.

Interessant is trouwens dat Cervantes al eerder op Spaans euromuntgeld stond: de 20 cent-munt uit 1999 met zijn beeltenis is inmiddels het zoeken waard voor verzamelaars, met waarden die kunnen oplopen tot zo’n 1.500 euro per exemplaar.