Een bosbrand in het Parque Nacional de Doñana (Nationaal Park Doñana) in de provincie Huelva heeft zo’n 400 hectare ecologisch waardevol gebied verwoest en bedreigt bijna honderd beschermde soorten. Het vuur, dat zondag uitbrak en donderdag onder controle was, trof een van de rijkste natuurgebieden van Europa op het slechtst mogelijke moment.

De brand brak uit in de gemeente Almonte, nabij het gebied Marismillas. Vier dagen lang worstelden brandweerlieden van het Plan Infoca (het regionale brandbestrijdingsplan van Andalusië) met de vlammen, die zich snel verspreidden door droge duinen en kustbossen. De Estación Biológica de Doñana (Biologisch Station van Doñana) schat de schade op circa 400 hectare van het 50.000 hectare grote park; klein in oppervlak, maar uitzonderlijk groot in ecologische waarde.

Welke dieren en planten lopen gevaar?

Vogelobservatie-organisatie SEO/BirdLife meldde dat het vuur meerdere Hábitats de Interés Comunitario (Habitats van Gemeenschapsbelang) trof, waaronder pijnboombossen, monte blanco (lage struikvegetatie) en kustduinen. Veel plantensoorten bevonden zich op het einde van hun voortplantingscyclus, wat herstel bemoeilijkt.

Voor de fauna zijn de gevolgen minstens zo zorgelijk. Reptielen worden het hardst geraakt: de víbora hocicuda (snoetadder), de culebra de herradura (hoefijzerslang) en de langstaarthagedis kunnen de vlammen simpelweg niet snel genoeg ontvluchten. Maar ook grotere dieren zijn in het geding: herten, wilde zwijnen, vossen en de lince ibérico (Iberische lynx). Die laatste bestaat überhaupt nog dankzij decennia van bescherming: van 94 exemplaren in 2001 naar 2.401 in 2024. Dat succes staat nu opnieuw onder druk.

Waarom is de timing zo desastreus?

Onder de bedreigde vogelsoorten bevinden zich de milano real (rode wouw) en de águila imperial ibérica (Iberische keizerarend). SEO/BirdLife is duidelijk: “De brand brak uit midden in het broedseizoen van de vogels in Doñana, het slechtst mogelijke moment.”

Bosbranden vormen een groeiend probleem in heel Spanje. Doñana is geen uitzondering: in 2017 brandde nog 8.486 hectare af. Tegelijk staat het park al jaren onder meervoudige druk: het grondwaterpeil daalt en lagunes vallen droog, mede door illegale wateronttrekkingen voor de landbouw. Brandpreventie via begrazing door ezels werd in delen van het park al met succes toegepast, maar kreeg nooit structurele steun van de Junta de Andalucía (regionale overheid van Andalusië).

SEO/BirdLife spreekt van “de hoge kwetsbaarheid van Doñana voor toenemende brandrisico’s in een context van klimaatverandering en menselijke druk”. De organisatie roept op tot onderzoek naar de oorzaak en tot preventieve maatregelen om herhaling te voorkomen van dit UNESCO-Werelderfgoed.

Voor Nederlanders en Belgen die Doñana bezoeken vanuit de Costa de la Luz: delen van het park blijven voorlopig gesloten. Check de actuele situatie bij de parkbeheerder voor vertrek.