Het Spaanse leger versterkt Ceuta met extra patrouilleschepen, duikersteams en de inzet van La Legión om de grens bij Tarajal te bewaken, nadat duizenden migranten de afgelopen dagen zwemmend de stad bereikten. De lokale autoriteiten spreken van een crisis die aan 2021 doet denken, met een compleet overbelast opvangcentrum en negen doden geborgen uit zee.

Het Spaanse ministerie van Defensie heeft op donderdag besloten om La Legión (het Spaanse Vreemdelingenlegioen) in te zetten ter ondersteuning van de grensperimeter bij El Tarajal, in samenwerking met de Guardia Civil en de Policía Nacional. Het patrouilleschip Duque de Ahumada is in de nacht van vrijdag naar Ceuta gevaren om de maritieme controle uit te breiden.

Wat gaat het leger precies doen in Ceuta?

Volgens nieuwsmedium La Razón draait de militaire inzet vooral om het ondersteunen van de politie, niet om het zelf arresteren van migranten. De Legión krijgt de taak beveiligde perimeters op te zetten en te bewaken op de plekken waar de meeste grensoverschrijdingen plaatsvinden, zoals rond de omstreden espigón (havendam) van Tarajal. Dat werk maakt het voor de Guardia Civil makkelijker om zich te concentreren op identificatie en registratie.

Daarnaast levert Defensie logistieke en medische steun om het compleet overvolle Centro de Estancia Temporal de Inmigrantes (CETI, opvangcentrum voor migranten) te ontlasten. Dat centrum is berekend op ruim vijfhonderd plaatsen, maar herbergt inmiddels meer dan zevenhonderd mensen, met nog eens honderden die buiten kamperen in afwachting van een plek.

Hoeveel extra manschappen en materieel komen erbij?

Het operatieplan is aanzienlijk uitgebreid ten opzichte van de al bestaande grensbewaking. Naast de zestig vaste agenten van de Agrupación de Reserva y Seguridad (grensbewakingseenheid) komt er een peloton van twintig man bij, gevolgd door nog twee pelotons met veertig extra agenten. De Seguridad Ciudadana krijgt daarnaast dertig guardias civiles uit Andalusië toegewezen, en twee teams van het Grupo Especial de Actividades Subacuáticas (gespecialiseerde duik- en reddingseenheid), samen acht duikers, worden ingezet voor zoek- en reddingswerk op zee.

Ook de Nationale Politie stuurt versterking: zo’n tweehonderd agenten van de oproereenheden UIP en UPR houden zich bezig met de openbare orde in de stad zelf.

Wat verandert er op zee?

Het maritieme dispositief was al langer aan het groeien, maar krijgt met de komst van de Duque de Ahumada een flinke uitbreiding. Naast de twee middelgrote patrouillevaartuigen en vier rubberboten die de Guardia Civil al inzette rond Ceuta, voegt het schip twaalf extra bemanningsleden toe aan het toezicht op de kustlijn. In de komende dagen komen daar nog vijf bootbestuurders, drie monteurs-matrozen en dronepiloten bij, terwijl de luchtvaartdienst een helikopter inzet om vanuit de lucht mee te kijken.

Dat maritieme toezicht is niet zomaar symboliek. De meeste grensoverschrijdingen gebeuren namelijk zwemmend, langs de rotsen bij de havendam, en juist daar is intercepteren en redden lastig te coördineren. De Duque de Ahumada en de bijkomende patrouillevaartuigen moeten dat gat dichten, al blijft de eigenlijke redding en onderschepping vooral een taak van Salvamento Marítimo (Spaanse reddingsdienst) en de Guardia Civil.

Is dit vergelijkbaar met de crisis van 2021?

De vergelijking dringt zich onvermijdelijk op. In mei 2021 kwamen er in enkele dagen tijd rond de tienduizend migranten Ceuta binnen, nadat Marokko de grenscontroles tijdelijk had versoepeld tijdens een diplomatiek conflict met Madrid. Toen zette Spanje eveneens leger- en pantservoertuigen in, vooral als afschrikking: de aanwezigheid van militairen moest potentiële overstekers ontmoedigen.

De huidige inzet lijkt daarop te zijn geënt, al is de directe aanleiding anders. Deze keer speelt een uitspraak van het Tribunal Supremo (Hooggerechtshof) van 8 juli een centrale rol. De rechters schrapten een deel van het Vreemdelingenreglement uit 2024, waardoor agenten mensen die zwemmend de grens oversteken niet langer meteen mogen terugsturen naar Marokko zonder een individuele procedure. Lokale autoriteiten zeggen dat mensensmokkelaars die verandering actief gebruiken om de instroom aan te wakkeren, iets wat het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken eerder al bevestigde bij het spoedakkoord met Marokko over snellere uitzettingen.

Hoe reageert de politiek in Ceuta?

De Junta de Portavoces (overleg van fractievoorzitters) van de Ceutaanse assemblee, waarin PP, PSOE, Vox, MDyC en Ceuta Ya! allemaal zitting hebben, riep unaniem op tot deze militaire inzet. De partijen vroegen daarnaast om de sluiting van de grens bij Tarajal en extra Guardia Civil en Policía Nacional, een verzoek dat ze indienden onder het kader van de nationale veiligheid.

Regionale premier Juan Jesús Vivas van Ceuta rekende eerder al voor dat de stad in vijf dagen tijd nieuwkomers ontving die gelijkstaan aan meer dan de helft van de totale bevolking. Dat sluit aan bij wat er ook elders in Spanje speelt: het land noteerde in 2024 al een van de hoogste migratiesaldi van het afgelopen decennium, terwijl ook het aantal asielaanvragen in 2025 een record bereikte.

Wie meer wil weten over de organisatie die in Ceuta de hoofdrol speelt in de grensbewaking, kan terecht bij ons eerdere achtergrondartikel over de geschiedenis en taken van de Guardia Civil. Voor de bredere context van deze crisis, inclusief het aantal doden en de Europese reactie, verwijzen we naar ons artikel over de inzet van het Spaanse leger na negen doden bij zee.

Of de extra troepenmacht, schepen en beveiligde perimeters de instroom daadwerkelijk kunnen afremmen, moet de komende dagen blijken. Vooralsnog blijven de temperaturen aan de Straat van Gibraltar gunstig voor wie de oversteek waagt.