Het is echt bizar om te zien hoe snel de wereld verandert, en Spanje is daar op dit moment het perfecte voorbeeld van. In slechts twaalf maanden tijd zijn hun defensie-uitgaven met maar liefst vijftig procent omhooggeschoten. Je ziet zo’n enorme sprong bijna nooit, zeker niet in zo’n korte tijd, en het geeft het gevoel dat het land plotseling uit een diepe slaap is ontwaakt. Met een investering van ruim 3,95 miljard euro laten ze zien dat ze de huidige situatie bloedserieus nemen.

Deze verschuiving staat natuurlijk niet op zichzelf. Overal in Europa voel je de spanning stijgen. Sinds de invasie in Oekraïne praten we ineens over tanks en munitie bij het koffiezetapparaat, terwijl dat vroeger iets was waar alleen politici achter gesloten deuren mee bezig waren. Veiligheid staat weer bovenaan het lijstje en dat merk je aan alles.

Spanje was jarenlang een beetje de leerling achterin de klas die niet echt meedeed als het ging om de portemonnee trekken voor defensie. Ze bleven altijd ver onder die beroemde tweeprocentsnorm van de NAVO steken. Hoewel ze die grens nog steeds niet hebben aangetikt, proberen ze nu echt een inhaalslag te maken. De regering in Madrid lijkt eindelijk in te zien dat ze niet achter kunnen blijven, al doen ze het wel op hun eigen tempo.

Ondertussen bemoeit Donald Trump zich er vanuit de Verenigde Staten ook weer mee door te roepen dat die twee procent lang niet genoeg is; hij wil naar de vijf procent. In Madrid kijken ze daar met grote ogen naar. Voor hen voelt dat als een onmogelijke opgave en ze piekeren er niet over om daar nu al in mee te gaan. Dat zorgt merkbaar voor de nodige irritatie in Washington.

Andere landen in Europa reageren heel verschillend op die druk. Vooral de landen die letterlijk dichter bij de grens met Rusland liggen, trappen het gaspedaal flink in. Spanje voelt die directe dreiging misschien minder fysiek door zijn plek op de kaart, maar ook daar is de toon compleet veranderd. Het gaat niet meer over de vraag óf er meer geld bij moet, maar over hoe ze dat het slimste kunnen aanpakken.

Natuurlijk roept dit ook lastige vragen op. Want elke euro die naar een straaljager gaat, kun je niet aan iets anders uitgeven. De discussie over waar dat geld dan vandaan moet komen — en of de belastingen omhoog moeten — begint nu pas echt los te komen in de samenleving.

Als je alles bij elkaar optelt, zitten we qua militaire uitgaven weer op een niveau dat we sinds de Koude Oorlog niet meer hebben gezien. Dat is best een heftige gedachte. De wereld is simpelweg minder voorspelbaar geworden dan een paar jaar terug, en de Spaanse begroting is daar een duidelijk bewijs van.