Discussie over terugkeer ex-koning Juan Carlos laait op na vrijgave documenten 23-F-coup

De vrijgave van nieuwe documenten over de mislukte staatsgreep van 23 februari 1981 zorgt opnieuw voor politieke discussie in Spanje. Uit de openbaar gemaakte stukken blijkt dat oud-koning Juan Carlos I een belangrijke rol speelde bij het stoppen van de coup. Toch gaat het debat nu vooral over een andere vraag: moet hij terugkeren naar Spanje?

Juan Carlos I verliet Spanje in augustus 2020 en verhuisde naar de Verenigde Arabische Emiraten. Dat gebeurde nadat er verschillende onderzoeken waren gestart naar mogelijke corruptie en financiële constructies in het buitenland. Het ging onder meer om vermeende geheime commissies en buitenlandse bankrekeningen. Hoewel sommige zaken later werden geseponeerd, liep de publieke druk hoog op. Om de monarchie te beschermen en verdere reputatieschade te voorkomen, besloot hij volgens het koningshuis zelf tijdelijk naar het buitenland te vertrekken.

Volgens de Partido Popular moet de voormalige koning terugkeren. Partijleider Alberto Núñez Feijóo vindt dat de documenten aantonen dat Juan Carlos I een beslissende bijdrage leverde aan het redden van de democratie. Hij zegt dat de voormalige koning fouten heeft gemaakt in zijn latere jaren, maar dat zijn rol tijdens 23-F niet vergeten mag worden. Daarom zou een terugkeer logisch zijn.

De Spaanse regering houdt zich op de vlakte. Minister Félix Bolaños benadrukt dat de beslissing volledig bij Juan Carlos I zelf ligt. Volgens de regering is er nooit een officieel verbod geweest op zijn terugkeer. Als hij terug wil komen, kan dat. De openbaarmaking van de documenten moet volgens het kabinet vooral zorgen voor meer duidelijkheid over wat er destijds is gebeurd.

Aan de linkerzijde van de politiek klinkt veel kritiek. Vertegenwoordigers van onder meer Unidas Podemos vinden dat de discussie over een terugkeer niet belangrijk is. Zij pleiten juist voor meer transparantie en willen dat er een nieuwe wet op staatsgeheimen komt. Volgens hen moet Spanje verder kijken dan alleen de rol van de oud-koning.

Ook vanuit andere partijen wordt fel gereageerd. Izquierda Unida noemt een mogelijke terugkeer ongepast. ERC gaat nog verder en stelt dat iemand met juridische en morele schandalen op zijn naam niet zomaar moet kunnen terugkeren. Voor hen verandert de vrijgave van de documenten niets aan het beeld van de voormalige koning.

EH Bildu vindt dat Juan Carlos I alleen zou moeten terugkeren om zich te verantwoorden voor openstaande kwesties, waaronder beschuldigingen van corruptie. Daarnaast vinden zij dat de nu vrijgegeven documenten nog steeds niet het volledige verhaal vertellen over wat er zich in de uren vóór de staatsgreep heeft afgespeeld.

De vrijgave van de archieven werpt dus nieuw licht op een belangrijk moment in de Spaanse geschiedenis, maar zorgt tegelijk voor nieuwe politieke spanningen. De rol van Juan Carlos I tijdens 23-F wordt door sommigen geprezen en door anderen sterk bekritiseerd. Of hij daadwerkelijk terugkeert naar Spanje, blijft voorlopig onzeker.