Loop je door de straten van een Spaanse stad, dan valt er direct iets op dat je niet zomaar negeert. Zodra je de wat minder welvarende wijken inwandelt, struikel je bijna over de gokhallen en wedkantoren. Het is een beeld dat veel mensen al een tijdje een ongemakkelijk gevoel geeft, en nieuw onderzoek bevestigt nu dat dit onderbuikgevoel volkomen terecht is: deze gokpaleizen staan daar namelijk niet per ongeluk.

De bedrijven achter deze goklocaties kijken heel gericht naar de postcodes van hun klanten. Uit data-analyse blijkt dat ze hun vestigingen heel bewust neerzetten op plekken waar bewoners financieel kwetsbaarder zijn. In steden zoals Madrid, Barcelona en Sevilla zie je in de armere buurten soms wel twee keer zoveel gokgelegenheden per inwoner als in de rijkere delen van de stad. Het doet een beetje denken aan de manier waarop fastfoodketens zich vaak op diezelfde strategische plekken concentreren.

Het is eigenlijk heel logisch vanuit een commercieel oogpunt, maar wel pijnlijk. Mensen die het financieel krap hebben, hopen vaak op die ene snelle klapper die al hun problemen in één klap oplost. Gokbedrijven spelen daar slim op in. Ze trekken de aandacht met felle reclames, een laagdrempelige entree en deuren die tot diep in de nacht openblijven. Critici maken zich hier grote zorgen over, omdat juist de mensen die het geld echt niet kunnen missen, zo het grootste risico lopen op een verslaving.

De Spaanse overheid probeert de laatste tijd wel wat terug te doen. Er zijn bijvoorbeeld strengere regels gekomen voor reclames en de openingstijden worden op sommige plekken flink ingeperkt. Toch blijft het voor gemeenten een lastig gevecht. Ze willen hun inwoners beschermen, maar lopen vaak vast op ingewikkelde juridische regels of de economische belangen van de sector.

In een paar regio’s experimenteren ze nu met regels die verbieden dat een gokhal te dicht bij een school staat. Je wilt immers niet dat jongeren op weg naar hun huiswerk al worden verleid door de flikkerende lichten van een wedkantoor. Het roept een interessante discussie op: hoe ver mag de overheid gaan in het beperken van een legaal bedrijf om de samenleving te beschermen?

Hoewel deze bedrijven zich technisch gezien aan de wet houden, groeit de maatschappelijke druk om ze strenger aan te pakken. Spanje staat hierin trouwens niet alleen; overal in Europa zie je vergelijkbare patronen opduiken. Het dwingt ons om na te denken over de grens tussen vrije marktwerking en onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor elkaar.