De hogesnelheidstrein AVE naar Extremadura ligt al bijna twintig jaar deels stil door één viaduct bij Toledo dat niemand wil bouwen. Nu kiest het ministerie voor een omweg uit 2008.

Het Spaanse nieuwsmedium Xataka beschrijft hoe de aanleg van de hogesnelheidslijn tussen Madrid en Extremadura, met als einddoel de Portugese hoofdstad Lissabon, al een kwart eeuw aansleept. Het project kreeg 25 jaar geleden groen licht. Toch reizen mensen op grote delen van het traject nog altijd met snelheden uit de jaren zeventig.

Het knelpunt ligt in de regio Castilla-La Mancha, en dan vooral bij de oude stad Toledo. Wie vandaag van Madrid naar Plasencia wil, is nog steeds meer dan drie uur onderweg. De trein stopt zelfs in Monfragüe, waarna reizigers in een bus overstappen, omdat het spoor daar niet verder rijdt. Dat reizigers massaal de bus in moeten, komt de laatste tijd vaker voor in Spanje. Voor een van de leegste en armste regio’s van het land voelt het als een achterstelling.

Waarom rijdt de AVE in Extremadura zelf wél snel?

Sinds afgelopen december verbindt de AVE de steden Cáceres en Badajoz. Die rit duurt nu vijftig minuten, het sluitstuk van jarenlange werkzaamheden die uiteindelijk lukten. Ook het tweede grote bouwdeel, tussen Talayuela en Cáceres, nadert de voltooiing. In Extremadura zelf gaat het dus de goede kant op. Wie de regio kent, met zijn kurkeikenbossen en de middeleeuwse stad Cáceres, weet hoe geïsoleerd dit deel van Spanje lang was.

De pijn zit in het stuk daarvoor. Volgens de krant Hoy had het hele project allang klaar kunnen zijn als men het deel door Castilië-La Mancha in hetzelfde tempo had gebouwd. Maar daar ligt al sinds 2008 ruzie op tafel.

Waarom houdt Toledo de hogesnelheidstrein tegen?

In 2008 lag er een plan klaar. De lijn zou aftakken van de bestaande Andalusië-corridor bij het dorp Pantoja, een goedkope oplossing. Toen sloeg de crisis toe. De machines kwamen nooit in beweging, de milieuvergunning verliep en het plan verdween in een la.

In 2017 koos het Ministerio de Transportes (Ministerie van Transport) voor een nieuwe route: dwars door Toledo. De redenering was simpel. Toledo staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO en trekt veel bezoekers, dus een station daar zou meer reizigers opleveren. Het nadeel: de stad ligt zuidelijker, wat de reis langer maakt.

Het Ayuntamiento (gemeentebestuur) van Toledo zag het van meet af aan niet zitten. Het kabinet wil de trein naar het huidige station brengen, op nog geen twee kilometer van het centrum. Daarvoor is een viaduct over de rivier de Taag nodig, en juist dat ligt gevoelig. Buurtcomités en lokale bestuurders vrezen dat zo’n bouwwerk het aanzicht van de historische stad beschadigt. Hun voorstel: een nieuw station op een bedrijventerrein buiten de stad.

En zo bleef het slepen. In 2020 knipte men het stuk op in vier delen, waarop ook het naburige Torrijos protesteerde. Een aanvullend onderzoek volgde in 2022, kwam in 2024 op tafel en kreeg in 2025 de zegen van Torrijos. Alleen Toledo blijft dwarsliggen.

Terug naar af, of toch vooruit?

Om de impasse te doorbreken, keurde het ministerie onlangs een nieuw plan goed. Het komt neer op twee aftakkingen vanaf de Andalusië-corridor, opnieuw beginnend bij Pantoja, precies zoals in 2008 al bedacht was. De trein zou er in beide richtingen kunnen rijden, maar dan wel met materieel dat zowel het ancho ibérico (Iberisch breedspoor) als de internationale spoorbreedte aankan. De rest van de lijn naar Extremadura ligt namelijk nog op dat oude, brede Spaanse spoor. Wie weleens met de trein door Spanje reist, kent de eigenaardigheden van dat spoorstelsel.

Na zeventien jaar studeren ligt dus vrijwel hetzelfde idee op tafel als in 2008. Of de AVE ooit nog door Toledo zelf rijdt, en zo ja langs welke route, blijft voorlopig onbeslist.