Vandaag, zondag 10 mei 2026, was het dan zover: het Nederlandse cruiseschip MV Hondius arriveert voor de kust van Tenerife. Zoals we inmiddels allemaal weten, kostte de uitbraak van het dodelijke hantavirus aan boord het leven aan drie mensen, waaronder twee Nederlanders, en zes besmettingen zijn door laboratoria bevestigd. Alle 147 opvarenden die nu in de haven van het Canarische Eiland zijn aangekomen, worden beschouwd als hoogrisico-contacten en moeten zes weken in quarantaine.

Tenerife staat vandaag in het middelpunt van een internationale gezondheidscrisis. Het Nederlandse expeditiecruiseschip MV Hondius, eigendom van rederij Oceanwide Expeditions, werd in de vroege ochtend verwacht voor de kust van de haven van Granadilla de Abona (zuidwest-Tenerife). Aan boord woedde een uitbraak van het andesvirus, een zeldzame en gevaarlijke variant van het hantavirus. Het schip vertrok op 1 april vanuit Ushuaia, Argentinië, en was onderweg naar Kaapverdië toen de eerste zieken zich meldden.

Drie mensen verloren het leven, waaronder een Nederlands echtpaar. De OMS (Organización Mundial de la Salud, de Wereldgezondheidsorganisatie) bevestigde meerdere gevallen via laboratoriumtests en classificeerde alle opvarenden als hoogrisico-contacten die 42 dagen lang actief gevolgd moeten worden. De Spaanse premier Pedro Sánchez omschreef de beslissing om het schip te ontvangen als een “morele en juridische plicht” van Spanje tegenover zijn burgers, Europa en het internationaal recht.

Hoe begon de uitbraak?

De ellende begon op 11 april, toen een Nederlandse passagier aan boord stierf. Zijn lichaam werd pas dertien dagen later van het schip gehaald, op 24 april in Sint-Helena, waar ook zijn Nederlandse vrouw van boord ging. Twee dagen daarna overleed ook zij in een ziekenhuis in Johannesburg.

De Argentijnse gezondheidsdienst publiceerde een rapport over de bewegingen van de zogenaamde ‘indexpatiënt’, de Nederlander die als eerste symptomen vertoonde. Hij had vlak voor vertrek een rondrit van vier maanden gemaakt door Chili, Uruguay en Argentinië, en was pas vier dagen voor de inscheping teruggekeerd. Knaagdieren langs zijn route worden nu gevangen en getest op het virus.

Het andesvirus is de enige hantavirusvariant waarvan bekend is dat hij van mens op mens kan worden overgedragen — via direct lichamelijk contact, langdurig verblijf in besloten ruimtes of blootstelling aan ademhalingssecreties. Juist dat maakt een cruiseschip met kleine kajuiten en gedeelde ruimtes een risicovolle omgeving. Via het zogenaamde ‘virussequencing’ bevestigden gezondheidsautoriteiten dat het inderdaad om de andesvariant gaat.

Hoe verloopt de aankomst in Tenerife?

Het schip lag meerdere dagen voor anker voor de kust van Kaapverdië, in afwachting van een beslissing over de volgende bestemming. Na overleg tussen Fernando Clavijo, de regionale premier van de Canarische Eilanden, en het Spaanse Ministerio de Sanidad (ministerie van Volksgezondheid) werd besloten dat het schip niet zou aanmeren in de haven zelf, maar voor de kust zou ankeren. Passagiers en bemanning worden met kleinere boten aan land gebracht en daarna per bus naar het vliegveld vervoerd voor repatriëring.

De autoriteiten hebben drie veiligheidsringen voor in de haven voorbereid en een sanitaire corridor van tien kilometer naar het vliegveld, zodat de 147 mensen uit 23 landen zonder contact met de burgerbevolking kunnen worden gerepatrieerd. De UATAN (Unidad de Aislamiento y Tratamiento de Alto Nivel, de eenheid voor hoogrisico-infectieziekten) van het universitaire ziekenhuis Nuestra Señora de La Candelaria staat gereed voor eventuele ernstige gevallen. Het is de enige eenheid van dit type op de Canarische Eilanden.

De komst van het schip zorgde ook voor politieke spanningen. De regionale premier Clavijo, die tot de conservatieve Partido Popular behoort, verzette zich aanvankelijk tegen de aanmering en vroeg om een spoedoverleg met de Spaanse premier. Uiteindelijk spraken Pedro Sánchez en Clavijo af samen te werken.

Wat betekent dit voor Nederlanders?

Het schip vaart onder Nederlandse vlag en Nederlanders zijn de hardst getroffen nationaliteit. Op 6 mei werden drie mensen medisch geëvacueerd: een Brit van 56, een Nederlander van 41 en een Duitser van 65. Zij werden direct na aankomst overgebracht naar gespecialiseerde ziekenhuizen in Europa.

De inmiddels overleden Nederlandse vrouw was kort aan boord geweest van een KLM-vlucht van Johannesburg naar Amsterdam op 25 april. Het vliegtuig was nog niet opgestegen toen de bemanning besloot haar niet mee te nemen vanwege haar gezondheidstoestand. Een Nederlandse stewardess werd uiteindelijk negatief getest op het virus. Een vrouw in de provincie Alicante vertoonde symptomen die mogelijk wijzen op besmetting — zij zat op dezelfde vlucht als de later overleden Nederlandse patiënt.

Nederlandse passagiers en bemanningsleden zonder klachten moeten op advies van het RIVM zes weken in thuisquarantaine. Een team van de Nederlandse ambassade in Madrid, aangevuld met een Snel Consulair OndersteuningsTeam (SCOT), staat in Tenerife klaar om landgenoten veilig op te vangen en de gecontroleerde doorreis te coördineren.

Gevaarlijk virus, maar geen nieuwe pandemie

Volgens het Nederlandse RIVM, en ook de Spaanse gezondheidsdiensten, zijn er geen redenen om aan te nemen dat het andesvirus tot een pandemie zal leiden. Het virus verspreidt zich voornamelijk via contact met uitwerpselen van muizen en ratten, en besmetting van mens op mens is alleen mogelijk bij langdurig, nauw contact — een fundamenteel verschil met het coronavirus.

Toch zijn de cijfers ernstig: van de patiënten die longklachten ontwikkelen, overlijdt 38 procent. Er bestaat geen specifiek medicijn; behandeling bestaat uit ondersteunende zorg, rust en soms beademing.

Premier Sánchez vloog zaterdag samen met minister van Volksgezondheid Mónica García en minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska naar Tenerife om het operatiecentrum persoonlijk te leiden. WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus richtte zich persoonlijk tot de inwoners van Tenerife: het risico voor wie gewoon zijn dagelijks leven leidt op het eiland is laag. Hij bedankte Sánchez persoonlijk voor de beslissing het schip te ontvangen.